خیریه شعف
متن کامل اعمال مسجد کوفه از باب سوم: زیارات کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی، همراه با ترجمه فارسی.
اعمال مسجد کوفه: به صورتى که در کتاب «مصباح الزائر» و غیر آن مىباشد، آن است که چون وارد کوفه شدى بگو:
بِسْمِ اللهِ وَ بِاللهِ وَ فِی سَبِیلِ اللهِ وَ عَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ اللهُمَّ أَنْزِلْنِی مُنْزَلا مُبَارَکا وَ أَنْتَ خَیْرُ الْمُنْزِلِینَ
به نام خدا و به خدا، و در راه خدا، و بر آیین رسول خدا (درود خدا بر او و خاندانش باد) خدایا فررود آر مرا فرود آمدنى با برکت، که تو بهترین فرود آورندگانى
پس به سوى مسجد کوفه روانه شو، و در حال رفتن بگو:
اللهُ أَکْبَرُ وَ لا إِلَهَ اِلّا اللهُ وَ الْحَمْدُ للهِ وَ سُبْحَانَ اللهِ
خدا بزرگتر است و معبودى جز خدا نیست، و سپاس خداى را، و منزّه است خدا
السَّلامُ عَلَى سَیِّدِنَا رَسُولِ اللهِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللهِ وَ آلِهِ الطَّاهِرِینَ السَّلامُ عَلَى أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَکَاتُهُ وَ عَلَى مَجَالِسِهِ وَ مَشَاهِدِهِ وَ مَقَامِ حِکْمَتِهِ وَ آثَارِ آبَائِهِ آدَمَ وَ نُوحٍ وَ إِبْرَاهِیمَ وَ إِسْمَاعِیلَ وَ تِبْیَانِ [بُنْیَانِ] بَیِّنَاتِهِ السَّلامُ عَلَى الْإِمَامِ الْحَکِیمِ الْعَدْلِ الصِّدِّیقِ الْأَکْبَرِ الْفَارُوقِ بِالْقِسْطِ الَّذِی فَرَّقَ اللهُ بِهِ بَیْنَ الْحَقِّ وَ الْبَاطِلِ وَ الْکُفْرِ وَ الْإِیمَانِ وَ الشِّرْکِ وَ التَّوْحِیدِ لِیَهْلِکَ مَنْ هَلَکَ عَنْ بَیِّنَةٍ وَ یَحْیَا مَنْ حَیَّ عَنْ بَیِّنَةٍ أَشْهَدُ أَنَّکَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ وَ خَاصَّةُ نَفْسِ الْمُنْتَجَبِینَ وَ زَیْنُ الصِّدِّیقِینَ وَ صَابِرُ الْمُمْتَحَنِینَ وَ أَنَّکَ حَکَمُ اللهِ فِی أَرْضِهِ وَ قَاضِی أَمْرِهِ وَ بَابُ حِکْمَتِهِ
چون به در مسجد وارد شوى، نزد در بایست و بگو: سلام بر سرور ما رسول خدا، محمّد بن عبد الّه، و خاندان طاهرینش سلام و رحمت و برکات خدا بر امیر مؤمنان على بن ابیطالب، و بر مجالس و جایگاه حضور، و مقام حکمتش، و آثار پدرانش آدم و نوح و ابراهیم و اسماعیل و بیان دلایلش، سلام بر امام حکیم، دادگر، صدّیق اکبر، جداکننده به داد که خدا به وسیله او میان حق و باطل، و کفر و ایمان و شرک و توحید را جدا کرد، تا هر که هلاک گردد از روى دلیل هلاک شود، و هرکه زنده ماند از روى دلیل زنده ماند، شهادت مىدهم که تویى امیر مؤمنان و خاصّه جان برگزیدگان، و زیور صدّیقان، و بردبار امتحانشدگان، و داور خدا بر روى زمین، و اداکننده امر او، و درگاه حکمتش
وَ عَاقِدُ عَهْدِهِ وَ النَّاطِقُ بِوَعْدِهِ وَ الْحَبْلُ الْمَوْصُولُ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ عِبَادِهِ وَ کَهْفُ النَّجَاةِ وَ مِنْهَاجُ التُّقَى وَ الدَّرَجَةُ الْعُلْیَا وَ مُهَیْمِنُ الْقَاضِی الْأَعْلَى یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ بِکَ أَتَقَرَّبُ إِلَى اللهِ زُلْفَى أَنْتَ وَلِیِّی وَ سَیِّدِی وَ وَسِیلَتِی فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ
و گرهزننده پیمانش، و گویاى به وعدهاش، و رشته وصلشده بین او بندگانش، و پناهگاه نجات، و راه تقوى، و درجه برتر، و گواه داور عالىتر، اى امیر مؤمنان، به وسیله تو تقرّب به خدا مىجویم، تقرّب کامل، تو ولىّ و آقا و وسیله من در دنیا و آخرتى
پس وارد مسجد مىشوى. مؤلّف گوید: بهتر آن است از درى که در عقب مسجد است، و مشهور به باب الفیل است وارد شوى، آنگاه مىگویى:
اللهُ أَکْبَرُ اللهُ أَکْبَرُ اللهُ أَکْبَرُ هَذَا مَقَامُ الْعَائِذِ بِاللهِ وَ بِمُحَمَّدٍ حَبِیبِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ بِوِلایَةِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْأَئِمَّةِ الْمَهْدِیِّینَ الصَّادِقِینَ النَّاطِقِینَ الرَّاشِدِینَ الَّذِینَ أَذْهَبَ اللهُ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَ طَهَّرَهُمْ تَطْهِیرا رَضِیتُ بِهِمْ أَئِمَّةً وَ هُدَاةً وَ مَوَالِیَّ سَلَّمْتُ لِأَمْرِ اللهِ لا أُشْرِکُ بِهِ شَیْئا وَ لا أَتَّخِذُ مَعَ اللهِ وَلِیّا کَذَبَ الْعَادِلُونَ بِاللهِ وَ ضَلُّوا ضَلالا بَعِیدا حَسْبِیَ اللهُ وَ أَوْلِیَاءُ اللهِ أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ اِلّا اللهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدا عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ أَنَّ عَلِیّا وَ الْأَئِمَّةَ الْمَهْدِیِّینَ مِنْ ذُرِّیَّتِهِ عَلَیْهِمُ السَّلامُ أَوْلِیَائِی وَ حُجَّةُ اللهِ عَلَى خَلْقِهِ
خدا بزرگتر است، خدا بزرگتر است، خدا بزرگتر است، این است جایگاه پناهنده به خدا، و به محمّد حبیب خدا (درود خدا بر او و خاندانش باد) و به ولایت امیر مؤمنان و امامان آن رهیافتگان و صادقان و سخنوران و راشدان، آنانکه خدا پلیدى را از ایشان دور کرد و پاکشان ساخت پاک ساختنى مخصوص، به آنان به عنوان امامان و هادیان و سرپرستان راضى شدم، تسلیم امر خدا گشتم به او شرک نیاورم چیزى، و همراه او سرپرستى نگیرم، شریک قراردهندگان براى خدا دروغ گفتند، و گمراه شدند گمراهى بس دور، کافى است مرا خدا و اولیاى خدا، شهادت مىدهم که معبودى جز خدا نیست، یگانه است، و براى او شریکى نیست، و شهادت مىدهم که محمّد بنده و رسول اوست، و اینکه على و امامان رهیافته از نسلش (درود خدا بر آنان باد) سرپرستان منند، و حجّتهاى خدا بر بندگانش
سپس به جانب ستو چهارم، که در جنب باب انماط، و برابر ستون پنجم است برو، و آن ستون حضرت ابراهیم علیه السّلام است، پس چهار رکعت نماز بجاى آر، دو رکعت ان را با (حمد) و (توحید) و دو رکعت دیگر را با (حمد) و سوره (قدر)، چون از نماز فارغ شدى، تسبیح حضرت زهرا علیها السّلام را بگو و بخوان:
السَّلامُ عَلَى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِینَ الرَّاشِدِینَ الَّذِینَ أَذْهَبَ اللهُ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَ طَهَّرَهُمْ تَطْهِیرا وَ جَعَلَهُمْ أَنْبِیَاءَ مُرْسَلِینَ وَ حُجَّةً عَلَى الْخَلْقِ أَجْمَعِینَ وَ سَلامٌ عَلَى الْمُرْسَلِینَ وَ الْحَمْدُ للهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ ذَلِکَ تَقْدِیرُ الْعَزِیزِ الْعَلِیمِ
سلام بر بندگان شایسته راهیافته خدا، آنانکه خدا پلیدى را از ایشان پرده، و پاکشان ساخته پاک کردنى خاص و قرارشان داده پیامبرانى مرسل، و حجّت بر همه بندگان، سلام بر رسولان، و سپاس خداى را پروردگار جهانیان، این است اندازهبخشى عزیز علیم
و هفت مرتبه بگو:
سَلامٌ عَلَى نُوحٍ فِی الْعَالَمِینَ
سلام بر نوح در جهانیان
پس بگو:
نَحْنُ عَلَى وَصِیَّتِکَ یَا وَلِیَّ الْمُؤْمِنِینَ الَّتِی أَوْصَیْتَ بِهَا ذُرِّیَّتَکَ مِنَ الْمُرْسَلِینَ وَ الصِّدِّیقِینَ [وَ الصَّادِقِینَ] وَ نَحْنُ مِنْ شِیعَتِکَ وَ شِیعَةِ نَبِیِّنَا مُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ عَلَیْکَ وَ عَلَى جَمِیعِ الْمُرْسَلِینَ وَ الْأَنْبِیَاءِ وَ الصَّادِقِینَ [الصِّدِّیقِینَ] وَ نَحْنُ عَلَى مِلَّةِ إِبْرَاهِیمَ وَ دِینِ مُحَمَّدٍ النَّبِیِّ الْأُمِّیِّ وَ الْأَئِمَّةِ الْمَهْدِیِّینَ وَ وِلایَةِ مَوْلانَا عَلِیٍّ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ السَّلامُ عَلَى الْبَشِیرِ النَّذِیرِ صَلَوَاتُ اللهِ عَلَیْهِ وَ رَحْمَتُهُ وَ رِضْوَانُهُ وَ بَرَکَاتُهُ وَ عَلَى وَصِیِّهِ وَ خَلِیفَتِهِ الشَّاهِدِ للهِ مِنْ بَعْدِهِ عَلَى خَلْقِهِ عَلِیٍّ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ الصِّدِّیقِ الْأَکْبَرِ وَ الْفَارُوقِ الْمُبِینِ الَّذِی أَخَذْتَ بَیْعَتَهُ [أُخِذَتْ بَیْعَتُهُ] عَلَى الْعَالَمِینَ رَضِیتُ بِهِمْ أَوْلِیَاءَ وَ مَوَالِیَّ وَ حُکَّاما فِی نَفْسِی وَ وُلْدِی [وَلَدِی] وَ أَهْلِی وَ مَالِی وَ قِسْمِی وَ حِلِّی وَ إِحْرَامِی وَ إِسْلامِی وَ دِینِی،
ما تعهّد به وصیّت توییم اى سرپرست مؤمنان اى نوح که ذریّهات را به آن وصیّت کردى، از رسولان و صدّیقان، و ما از شیعیان تو و شیعیان پیامبرمان محمّدیم، درود خدا بر او و بر خاندانش، و بر همه رسولان و پیامبران و صادقان، و ما بر آیین ابراهیم، و دین محمّد امىّ، و امامان رهیافته، و ولایت مولایمان على امیر مؤمنان. سلام بر مژدهدهنده و بیمده، درودها و رحمت و رضوان و برکات خدا بر او، و بر وصى و جانشینش، آن شاهد براى خدا پس از او بر بندگانش على امیر مؤمنان، صدّیق اکبر، و تمیزدهنده روشن آنکه بیعتش را بر جهانیان گرفتى، به آنان خشنودم از جهت سرپرستى و سرورى و حکمرانى در جانم و فرزندانم و خاندانم و مالم و نصیبم و آزادى و محدودیتم و اسلام و دینم
وَ دُنْیَایَ وَ آخِرَتِی وَ مَحْیَایَ وَ مَمَاتِی أَنْتُمُ الْأَئِمَّةُ فِی الْکِتَابِ وَ فَصْلُ الْمَقَامِ وَ فَصْلُ الْخِطَابِ وَ أَعْیُنُ الْحَیِّ الَّذِی لا یَنَامُ وَ أَنْتُمْ حُکَمَاءُ اللهِ وَ بِکُمْ حَکَمَ اللهُ وَ بِکُمْ عُرِفَ حَقُّ اللهِ لا إِلَهَ اِلّا اللهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ أَنْتُمْ نُورُ اللهِ مِنْ بَیْنِ أَیْدِینَا وَ مِنْ خَلْفِنَا أَنْتُمْ سُنَّةُ اللهِ الَّتِی بِهَا سَبَقَ الْقَضَاءُ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ أَنَا لَکُمْ مُسَلِّمٌ تَسْلِیما لا أُشْرِکُ بِاللهِ شَیْئا وَ لا أَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ وَلِیّا الْحَمْدُ للهِ الَّذِی هَدَانِی بِکُمْ وَ مَا کُنْتُ لِأَهْتَدِیَ لَوْ لا أَنْ هَدَانِیَ اللهُ اللهُ أَکْبَرُ اللهُ أَکْبَرُ اللهُ أَکْبَرُ الْحَمْدُ للهِ عَلَى مَا هَدَانَا
و دنیا و آخرتم، و حیات و مرگم، شمایید امامان در کتاب خدا، و فیصلهدهنده هر مقام و جداکننده بین حق و باطل، و دیدگان آن زندهاى که نمىخوابد، شمایید حکیمان الهى، و به وسیله شما خدا حکم کرد و حق خدا به توسط شما شناخته شد، معبودى جز خدا نیست، محمّد رسول خداست، شما نور خدایید از پیش رو و پشت سر ما، شما آیین خدایید که حکم قطعى بر آن پیشى گرفت، اى امیر مؤمنان من تسلیم شمایم، تسلیمى که چیزى را شریک خدا نسازم، و جز او سرپرستى نگیرم، سپاس خداى را که به وسیله شما مرا هدایت کرد، درحالىکه من هدایت نمىیافتم، اگر خدا هدایتم نمىکرد، خدا بزرگتر است، خدا بزرگتر است. خدا بزرگتر است، سپاس خداى را براى آنکه ما را هدایت کرد
در باب صدقه امام باقر (ع) می فرمایند :
صدقه 70 بلا از بلاهای دنیا را به همراه مرگ بد را از انسان دفع می کند و صدقه دهنده هر گز با مرگ بد نمی میرد علاوه بر اجر اخروی که برای او ذخیره می شود .
تالیف شیخ عباس قمی که بین سال های 1294 – 1359 هجری قمری که برابر با 1255 – 1318 هجری شمسی می زیست و در حرم امام علی(ع) در نجف مدفون گشت. کتاب مفاتیح الجنان مجموعه ای است از دعاها ، مناجات و زیارات و اعمال مخصوص ماه های سال می باشد که برگرفته از احادیث و یا روایاتی که از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار بیان شده است که به زبان عربی نوشته شده است و شیخ در ابتدای بعضی از دعاها و یا زیارات و اعمال توضیحاتی به فارسی درج کرده است .قسمت اعظمی از کتاب مفاتیح الجنان در حقیقت اقتباس شده از کتاب های (زادالمعال علامه مجلسی ، اقبال سید بن طاووی و مصباح کفعمی می باشد )
دیری نگذشت که در تمام ایران نسخه هایی از این کتاب در مساجد ، زیارتگاه ها پخش شد و مسلمانان جهت خواندن دعاها و زیارات در اماکن مقدس از آن استفاده نمودند این کتاب را خوشنویسان بزرگی چون طاهر خوشنویس،مصباحزاده، میرزا احمد زنجانی، محمدرضا افشاری و دیگران با خط نسخ و نستعلیق نوشتهاند.
توضیحاتی که شیخ عباس قمی ابتدای هر دعا یا زیارت یا اعمال آورده، به زبان فارسی است. اما متن دعاها و زیارتها که به عربی است توسط برخی از مترجمان به فارسی ترجمه شدهاند. معروفترین و رایجترین ترجمه فارسی مفاتیح، ترجمه مهدی الهی قمشهای است.
مفاتیح به زبانهای دیگر از جمله انگلیسی (دست کم چهار ترجمه)، فرانسوی، ترکی، اردو و اسپانیایی نیز ترجمه شده است
کتاب مفاتیح الجنان از آن جهت که شامل بسیاری از ادعیه و زیارات و اعمال مورد نیاز مردم در زندگی روزمره مردم بوده است و متنون درج شده آن از لحاظ سندی و روایی معتبر می باشد بسیار مورد توجه مخصوصا مردم ایران قرار گرفته است و تا به حدی که در اکثر اماکن مذهبی و حتی خانه ها در کنار کتاب قرآن کریم قرار گرفته است .
آورده اند که شیخ عباس قمی مفاتیح را بهانگیزه اصلاح کتاب مِفتاح الجنان( نوشته است که در آن زمان رایج و دعاهای بدون سندی در آن بوده است ) و کسانی از او خواسته بودند که دعاهای سنددار کتاب را جدا نموده به همراه سایر دعاهای معتبر بنویسد که ماحصل کار منجر به تالیف کتاب مفاتیح الجنان گشت .
قابل توجه است که از ابتدای انقلاب اسلامی تا کنون چیزی حدود 45 سال گذشته بیش از 28 میلیون نسخه از کتاب مفاتیح الجنان چاپ شده است و این عدد به غیر منتخب مفاتیح و یا کتب دیگری که اقتباس از مفاتیح الجنان است می باشد که خود بر اهمیت این کتاب و مورد استفاده قرار گرفتن آن توسط مردم ایران دارد .
مفاتیح الجنان یک بخش اصلی دارد که در سه باب شکل یافته است.
شیخ عباس قمی دعاها را به همراه سند نیاورده است، بلکه فقط بیان کرده دعا را از کدام منبع نقل میکند.
معمولاً در ابتدای مفاتیح الجنان، چند سوره بلند و کوچک قرآن چاپ میشو که در اصل کتاب نیامده است
شامل تعقیبات نمازها، اعمال شب و روز و ایام هفته، نمازهای معروف مثل نماز حضرت رسول(ص)، نماز امیرالمؤمنین(ع)، نماز حضرت فاطمه(س)،نماز جعفر طیار، زیارت ائمه در روزهای هفته، برخی از دعاها و مناجاتها
این باب برای بیان اعمال مستحبی در طول سال قمری تنظیم شده است. مطالب این قسمت از ماه رجب شروع شده و با اعمال ماه جمادی الثانی و سپس اعمال نوروز و ماههای رومی تمام میشود. مناجات شعبانیه، در اعمال ماه شعبان، دعای ابوحمزه ثمالی، دعای افتتاح و دعای سحر معروف، اعمال شبهای قدر در اعمال ماه رمضان، دعای امام حسین در روز عرفه در اعمال ماه ذی الحجة جزو معروفترین و مشهورترین مطالب این بخش از مفاتیح به شمار میروند.
در این باب ابتدا مطالبی درباره آداب سفر و زیارت و نیز اذن دخول حرمها ذکر شده است. نخستین زیارت، زیارت رسول خدا(ص) است که بعد از آن، زیارت حضرت فاطمه(س) و سپس زیارت ائمه بقیع آمده است. علاوه بر زیارت دوازده امام، این بخش شامل زیارت امامزادگان و بعضی از بزرگان و علمای شیعه نیز میشود، زیارتهایی مثل زیارت حضرت حمزه،مسلم بن عقیل، فاطمه بنت اسد، شهدای جنگ احد، سلمان فارسی و غیره. اعمال برخی از مساجد معروف مثل مسجد کوفه، مسجد صعصعه نیز در این بخش گنجانده شده است.
در این بخش هشت مطلب به مفاتیح افزوده شده است که به اعتقاد شیخ عباس قمی نیاز مردم به این دعاها زیاد بوده است. این هشت مطلب عبارتند از:
باقیات الصالحات کتابی از شیخ عباس قمی است که خود آن را در حاشیه مفاتیح نوشته و منتشر کرده است. به گفته شیخ عباس قمی نگارش این بخش در جمعه ۱۹ محرم سال ۱۳۴۵ق به پایان رسیده است در چاپهای مختلف مفاتیح الجنان، این کتاب به همراه مفاتیح عرضه شده است. این کتاب دارای شش باب و بخشی به عنوان ملحقات است که عبارتاند از:
برخی منابع که شیخ عباس قمی در تألیف مفاتیح الجنان از آنها استفاده کرده و در این کتاب نام برده است، به شرح زیر است: