خیریه شعف
متن کامل زیارت امامین عسکریین(ع) از باب سوم: زیارات کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی، همراه با ترجمه فارسی.
مقام اول
در زیارت دو امام معصوم حضرت هادى و حضرت حسن عسگرى صلوات الله علیهما. هرگاه ان شاء الله بر سرّمنراى وارد شدى، و خواستى آن دو امام همام علیهما السّلام را زیارت کنى، غسل کن، و پس از رعایت آداب ورود به حرمهاى شریفه، تا در حرم مطهر با آرامش و وقار روانه شو، و اذن دخول عامّى را که در اوایل این باب ذکر شد بخوان، آنگاه وارد حرم مطهر شو، و آن دو بزرگوار را به این عبارت که صحیحترین زیارات است زیارت کن
السَّلامُ عَلَیْکُمَا یَا وَلِیَّیِ اللهِ السَّلامُ عَلَیْکُمَا یَا حُجَّتَیِ اللهِ السَّلامُ عَلَیْکُمَا یَا نُورَیِ اللهِ فِی ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ السَّلامُ عَلَیْکُمَا یَا مَنْ بَدَا للهِ فِی شَأْنِکُمَا أَتَیْتُکُمَا زَائِرا عَارِفا بِحَقِّکُمَا مُعَادِیا لِأَعْدَائِکُمَا مُوَالِیا لِأَوْلِیَائِکُمَا مُؤْمِنا بِمَا آمَنْتُمَا بِهِ کَافِرا بِمَا کَفَرْتُمَا بِهِ مُحَقِّقا لِمَا حَقَّقْتُمَا مُبْطِلا لِمَا أَبْطَلْتُمَا أَسْأَلُ اللهَ رَبِّی وَ رَبَّکُمَا أَنْ یَجْعَلَ حَظِّی مِنْ زِیَارَتِکُمَا الصَّلاةَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَنْ یَرْزُقَنِی مُرَافَقَتَکُمَا فِی الْجِنَانِ مَعَ آبَائِکُمَا الصَّالِحِینَ وَ أَسْأَلُهُ أَنْ یُعْتِقَ رَقَبَتِی مِنَ النَّارِ وَ یَرْزُقَنِی شَفَاعَتَکُمَا وَ مُصَاحَبَتَکُمَا
سلام بر شما اى دو نماینده خدا، سلام بر شما اى دو حجّت خدا، سلام بر شما این دو نور خدا در تاریکیهاى زمین، سلام بر شما اى آنانکه خدا ارادهاش را درباره شما تغییر داد، زیارتکنان به حضور شما آمدم، به حق شما آگاهم دشمن دارم دشمنانتان را، و دوستدار دوستانتان هستم، به آنچه به آن ایمان آوردیم مؤمنم، و به آنچه به آن کافر شدید کافرم، حق مىدانم آنچه را حق دانستید، و باطل مىدانم آنچه را باطل دانستید، از خدا، پروردگارم و پروردگارتان درخواست مىکنم، بهرهام را از زیارت شما دو تن درود بر محمّد و خاندانش قرار دهد، و همراهى شما را در بهشتها نصیب من کند همراه پدران شایسته شما، و از او مىخواهم که مرا از آتش دوزخ آزاد گرداند، و روزى من فرماید شفاعت و مصاحبت شما را
وَ یُعَرِّفَ بَیْنِی وَ بَیْنَکُمَا وَ لا یَسْلُبَنِی حُبَّکُمَا وَ حُبَّ آبَائِکُمَا الصَّالِحِینَ وَ أَنْ لا یَجْعَلَهُ آخِرَ الْعَهْدِ مِنْ زِیَارَتِکُمَا وَ یَحْشُرَنِی مَعَکُمَا فِی الْجَنَّةِ بِرَحْمَتِهِ اللهُمَّ ارْزُقْنِی حُبَّهُمَا وَ تَوَفَّنِی عَلَى مِلَّتِهِمَا اللهُمَّ الْعَنْ ظَالِمِی آلِ مُحَمَّدٍ حَقَّهُمْ وَ انْتَقِمْ مِنْهُمْ اللهُمَّ الْعَنِ الْأَوَّلِینَ مِنْهُمْ وَ الْآخِرِینَ وَ ضَاعِفْ عَلَیْهِمُ الْعَذَابَ وَ ابْلُغْ بِهِمْ وَ بِأَشْیَاعِهِمْ وَ مُحِبِّیهِمْ وَ مُتَّبِعِیهِمْ أَسْفَلَ دَرْکٍ مِنَ الْجَحِیمِ إِنَّکَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ اللهُمَّ عَجِّلْ فَرَجَ وَلِیِّکَ وَ ابْنِ وَلِیِّکَ وَ اجْعَلْ فَرَجَنَا مَعَ فَرَجِهِمْ [فَرَجِهِ] یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ
و بین من و شما شناسایى پدید آورد، و دوستى پدران شایسته شما را از من نگیرد، و این زیارت مرا آخرین بار از زیارت شما قرار ندهد، و مرا به رحمتش با شما محشور کند در بهشت. خدایا دوستى این دو بزرگوار را نصیبم کن، و مرا بر آیین آن دو امام بمیران. خدایا ستمکنندگان به حق خاندان محمّد را لعنت کن، و از آنان انتقام بگیر. خدایا اوّلین و آخرینشان را لعنت نما، و عذاب را بر آنان دوچندان کن، و آنان و شیعیان و دوستدران و پیروانشان را به پستترین گودى دوزخ برسان، چه تو بر هر چیز توانایى. خدایا در گشایش کار ولىّات و فرزند ولىّات شتاب کن، و گشایش کار ما را با گشایش کار ایشان قرار ده، اى مهربانترین مهربانان
و در دعا کردن براى خود، و پدر و مادرت بکوش و دعا کن به هر دعایى که مىخواهى، و اگر بتوانى نزدیک قبر ایشان بروى، برو، و دو رکعت نماز قبر بخوان، و اگر نتوانى وارد مسجد شو و دو رکعت نماز بجا آر، و دعا کن به هر دعایى که خواستى که مستجاب است، و این مسجد مجاور خانه ایشان است، و حضرت امام هادى و محمّد بن المشهدى و شیخ مفید و شهید نیز این زیارت را در کتاب «مزار» خود، با اختلافى اندک نقل کردهاند. و بعد از جمله «فى الجنّة برحمته» فرمودهاند: آنگاه برو، و خود را بر هر یک از آن دو قبر بینداز و آن را ببوس و طرف راست و چپ صورت خود را بر قبر بگذار، و پس از آن سر بردار و بگو: «اللهمّ ارزقنى حبّهم و توفّنى على ملّتهم... تا آخر زیارت. و گفتهاند نزدیک سر مقدّس چهار رکعت نماز بخوان، و پس از نماز زیارت، هر اندازه خواهى نماز بگذار و پوشیده نماند که آن دو بزگوار در خانه خود دفن شدند، و براى آن خانه درى بود، که گاهى باز مىکردند و شیعیان وارد مىشدند، و کنار قبر زیارت مىکردند، و گاهى بسته بود از بیرون مقابل پنجرهاى که بر دیوار، روبروى قبر مطهّر بود زیارت مىکردند، در صدر همین روایت مربوطه به زیارت ذکر شده است که غسل مىکنى و اگر بتوانى نزد قبر ایشان مىروى وگرنه، از برابر پنجرهاى که به سور قبر باز مىشود به سلام اشاره مىکنى، و چنین زائرى نماز زیارت خود را در مسجد بجاى آورد. چون به همّت دوستان آن خانه برداشته شد، و به جاى آن بارگاه و حرم و رواق قرار گرفت، آن مسجد داخل در فضاى حرم شد، و اکنون در بین مردم معروف است، که ایوان مستطیل، که در صحن پشت سر عسگریّین علیهما السّلام به رواق متصّل است، همان مسجد مذکور است. در هر صورت، زائران از این جهت آسوده شدند. براى آن دو بزرگوار زیارت مخصوص به هر کدام، و مشترک میان هر دو امام، در کتابهاى زیارتى ذکر شده است که زائران اگر خواستند، نسخه آن کتابها فراوان است، و اگر زائر را حالى و مجالى باشد، مناسب است زیارت جامعه کبیره را، که پس از این ان شاء الله تعالى ذکر مىشود بخواند، زیرا که صدور آن کلمات رسا، که داراى تمام مراتب اظهار بندگى و تذلّل، و اعتراف به عظمت و جلالت امامان است، از مصدر جلال حضرت هادى علیه السّلام مىباش. سیّد ابن طاووس در کتاب «مصباح الزائر» براى هر یک از این دو بزرگوار زیارت مبسوط، با صلوات بر آنان و دعاى پس از نماز زیارت نقل کرده، که آوردنش در این کتاب، گرچه موجب تطویل مىباشد، شایسته است، زیرا فواید بسیارى در آن مندرج است. فرمود: هرگاه به «سرّمنراى» رسیدى، غسل کن، غسل زیارت و پاکیزهترین جامههاى خود را بپوش و با آرامى و وقار روانه شو، تا به درگاه حرم شریف برسى، وقتى رسیدى، طلب رخصت کن و بگو:
أَ أَدْخُلُ یَا نَبِیَّ اللهِ أَ أَدْخُلُ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ أَ أَدْخُلُ یَا فَاطِمَةُ الزَّهْرَاءُ سَیِّدَةَ نِسَاءِ الْعَالَمِینَ أَ أَدْخُلُ یَا مَوْلایَ الْحَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ أَ أَدْخُلُ یَا مَوْلایَ الْحُسَیْنَ بْنَ عَلِیٍّ أَ أَدْخُلُ یَا مَوْلایَ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ أَ أَدْخُلُ یَا مَوْلایَ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ أَ أَدْخُلُ یَا مَوْلایَ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ أَ أَدْخُلُ یَا مَوْلایَ مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ أَ أَدْخُلُ یَا مَوْلایَ عَلِیَّ بْنَ مُوسَى أَ أَدْخُلُ یَا مَوْلایَ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ أَ أَدْخُلُ یَا مَوْلایَ یَا أَبَا الْحَسَنِ عَلِیَّ بْنَ مُحَمَّدٍ أَ أَدْخُلُ یَا مَوْلایَ یَا أَبَا مُحَمَّدٍ الْحَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ أَ أَدْخُلُ یَا مَلائِکَةَ اللهِ الْمُوَکَّلِینَ بِهَذَا الْحَرَمِ الشَّرِیفِ
آیا وارد شوم اى پیامبر خدا، آیا وارد شوم اى امیر مؤمنان، آیا وارد شوم اى فاطمه زهرا، سرور بانوان جهانیان آیا وارد شوم اى مولایم حسن بن على، آیا وارد شوم اى مولایم حسین بن على، آیا وارد شوم اى مولایم على بن الحسین، آیا وارد شوم اى مولایم محمّد بن على، آیا وارد شوم اى مولایم جعفر بن محمّد، آیا وارد شوم اى مولایم موسى بن جعفر، آیا وارد شوم اى مولایم على بن موسى، آیا وارد شوم اى مولایم محمّد بن على آیا وارد شوم اى مولایم اى ابا الحسن على بن محمّد، آیا وارد شوم اى مولایم اى ابا محمّد حسن بن على آیا وارد شوم اى فرشتگان خدا، اى گماشتگان به آستان این حرم شریف
در باب صدقه امام باقر (ع) می فرمایند :
صدقه 70 بلا از بلاهای دنیا را به همراه مرگ بد را از انسان دفع می کند و صدقه دهنده هر گز با مرگ بد نمی میرد علاوه بر اجر اخروی که برای او ذخیره می شود .
تالیف شیخ عباس قمی که بین سال های 1294 – 1359 هجری قمری که برابر با 1255 – 1318 هجری شمسی می زیست و در حرم امام علی(ع) در نجف مدفون گشت. کتاب مفاتیح الجنان مجموعه ای است از دعاها ، مناجات و زیارات و اعمال مخصوص ماه های سال می باشد که برگرفته از احادیث و یا روایاتی که از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار بیان شده است که به زبان عربی نوشته شده است و شیخ در ابتدای بعضی از دعاها و یا زیارات و اعمال توضیحاتی به فارسی درج کرده است .قسمت اعظمی از کتاب مفاتیح الجنان در حقیقت اقتباس شده از کتاب های (زادالمعال علامه مجلسی ، اقبال سید بن طاووی و مصباح کفعمی می باشد )
دیری نگذشت که در تمام ایران نسخه هایی از این کتاب در مساجد ، زیارتگاه ها پخش شد و مسلمانان جهت خواندن دعاها و زیارات در اماکن مقدس از آن استفاده نمودند این کتاب را خوشنویسان بزرگی چون طاهر خوشنویس،مصباحزاده، میرزا احمد زنجانی، محمدرضا افشاری و دیگران با خط نسخ و نستعلیق نوشتهاند.
توضیحاتی که شیخ عباس قمی ابتدای هر دعا یا زیارت یا اعمال آورده، به زبان فارسی است. اما متن دعاها و زیارتها که به عربی است توسط برخی از مترجمان به فارسی ترجمه شدهاند. معروفترین و رایجترین ترجمه فارسی مفاتیح، ترجمه مهدی الهی قمشهای است.
مفاتیح به زبانهای دیگر از جمله انگلیسی (دست کم چهار ترجمه)، فرانسوی، ترکی، اردو و اسپانیایی نیز ترجمه شده است
کتاب مفاتیح الجنان از آن جهت که شامل بسیاری از ادعیه و زیارات و اعمال مورد نیاز مردم در زندگی روزمره مردم بوده است و متنون درج شده آن از لحاظ سندی و روایی معتبر می باشد بسیار مورد توجه مخصوصا مردم ایران قرار گرفته است و تا به حدی که در اکثر اماکن مذهبی و حتی خانه ها در کنار کتاب قرآن کریم قرار گرفته است .
آورده اند که شیخ عباس قمی مفاتیح را بهانگیزه اصلاح کتاب مِفتاح الجنان( نوشته است که در آن زمان رایج و دعاهای بدون سندی در آن بوده است ) و کسانی از او خواسته بودند که دعاهای سنددار کتاب را جدا نموده به همراه سایر دعاهای معتبر بنویسد که ماحصل کار منجر به تالیف کتاب مفاتیح الجنان گشت .
قابل توجه است که از ابتدای انقلاب اسلامی تا کنون چیزی حدود 45 سال گذشته بیش از 28 میلیون نسخه از کتاب مفاتیح الجنان چاپ شده است و این عدد به غیر منتخب مفاتیح و یا کتب دیگری که اقتباس از مفاتیح الجنان است می باشد که خود بر اهمیت این کتاب و مورد استفاده قرار گرفتن آن توسط مردم ایران دارد .
مفاتیح الجنان یک بخش اصلی دارد که در سه باب شکل یافته است.
شیخ عباس قمی دعاها را به همراه سند نیاورده است، بلکه فقط بیان کرده دعا را از کدام منبع نقل میکند.
معمولاً در ابتدای مفاتیح الجنان، چند سوره بلند و کوچک قرآن چاپ میشو که در اصل کتاب نیامده است
شامل تعقیبات نمازها، اعمال شب و روز و ایام هفته، نمازهای معروف مثل نماز حضرت رسول(ص)، نماز امیرالمؤمنین(ع)، نماز حضرت فاطمه(س)،نماز جعفر طیار، زیارت ائمه در روزهای هفته، برخی از دعاها و مناجاتها
این باب برای بیان اعمال مستحبی در طول سال قمری تنظیم شده است. مطالب این قسمت از ماه رجب شروع شده و با اعمال ماه جمادی الثانی و سپس اعمال نوروز و ماههای رومی تمام میشود. مناجات شعبانیه، در اعمال ماه شعبان، دعای ابوحمزه ثمالی، دعای افتتاح و دعای سحر معروف، اعمال شبهای قدر در اعمال ماه رمضان، دعای امام حسین در روز عرفه در اعمال ماه ذی الحجة جزو معروفترین و مشهورترین مطالب این بخش از مفاتیح به شمار میروند.
در این باب ابتدا مطالبی درباره آداب سفر و زیارت و نیز اذن دخول حرمها ذکر شده است. نخستین زیارت، زیارت رسول خدا(ص) است که بعد از آن، زیارت حضرت فاطمه(س) و سپس زیارت ائمه بقیع آمده است. علاوه بر زیارت دوازده امام، این بخش شامل زیارت امامزادگان و بعضی از بزرگان و علمای شیعه نیز میشود، زیارتهایی مثل زیارت حضرت حمزه،مسلم بن عقیل، فاطمه بنت اسد، شهدای جنگ احد، سلمان فارسی و غیره. اعمال برخی از مساجد معروف مثل مسجد کوفه، مسجد صعصعه نیز در این بخش گنجانده شده است.
در این بخش هشت مطلب به مفاتیح افزوده شده است که به اعتقاد شیخ عباس قمی نیاز مردم به این دعاها زیاد بوده است. این هشت مطلب عبارتند از:
باقیات الصالحات کتابی از شیخ عباس قمی است که خود آن را در حاشیه مفاتیح نوشته و منتشر کرده است. به گفته شیخ عباس قمی نگارش این بخش در جمعه ۱۹ محرم سال ۱۳۴۵ق به پایان رسیده است در چاپهای مختلف مفاتیح الجنان، این کتاب به همراه مفاتیح عرضه شده است. این کتاب دارای شش باب و بخشی به عنوان ملحقات است که عبارتاند از:
برخی منابع که شیخ عباس قمی در تألیف مفاتیح الجنان از آنها استفاده کرده و در این کتاب نام برده است، به شرح زیر است: