خیریه شعف
متن کامل کلامی در وظیفه خواهنده اجابت از رساله باقیات الصالحات کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی.
حضرت صادق علیه السّلام فرمود: بسا که حاجتى براى من پیش مىآید، و من این دعا را مىخوانم، آنگاه که باز مىگردم، حاجتم برآورده شده. مؤلّف گوید: سید ابن طاووس در کتاب «جمال الأسبوع» سخنى فرموده که حاصلش این است: هرگاه از خداى تعالى حاجتى خواستى، دست کم حالتت مانند آن باشد که حاجت مهمى از یکى از پادشاهان دنیا بطلبى، چه اینکه هرگاه حاجتى به ایشان داشته باشى، خشنودى آنان را به هر صورت که ممکن است مىجویى، پس هنگام حاجت خواستنى از خدا در به دست آوردن خشنودى حضرتش سخت بکوش، و مبادا روى آوردنت به خدا، کمتر از روى آوردنت به پادشاهان دنیا باشد، که اگر حال تو چنین باشد، از مسخرهکنندگان هلاک شده خواهى بود، و چگونه قابل قبول است که اهتمام تو، به خشنودى خدا کمتر از اهتمام تو به خشنودى بندگان باشد؟ پس هرگاه منزلت خدا نزد تو، کمتر از منزلت پادشاهان دنیا باشد، پادشاهانى که بندگان خداى تواند، بنابراین تو خدا را استهزاء کرده و کوچک دانستهاى، و عظمت و شکوه او را نادیده گرفتهاى، و از حضرتش اعراض نمودهاى، و بعید است که با چنین حالى به سبب نماز یا روزهات به حاجت خود دست یابى، و باید نماز و روزهاى که براى حاجت به جا مىآورى، براى تحصیل تجربه نباشد، چه آنکه انسان نمىآزماید مگر کسى را که در حق او بد گمان است، و حق تعالى آنهایى را که در حق او گمان بد بروند به گفتارش مذمّت نموده است: یظنّون بالله ظنّ السّوء علیهم دائرة السوء بلکه باید به رحمت خدا و به وعدههاى او، در کمال اطمینان و اعتماد باشى، و امیدت به خدا، در طلب حاجتت بیش از آن باشد، که حاتم [بخشنده معروف که بخشایشش ضرب المثل شده است] را براى طلب یک قیراط قصد کنى. چه اینکه اگر حاتم را براى یک قیراط قصد کنى، یقین دارى به هر شکل که باشد، به تو عطا خواهد کرد، پس آگاه باش که حاجت تو نزد حق تعالى هرچه باشد، کمتر از یک قیراط نزد حاتم است، بنابراین مبادا اعتمادت به حق تعالى کمتر از رو آوردن به درگاه خانه امثال حاتم باشد. و شایسته است، هرگاه به خاطر حاجتى، روزه یا نماز بجا آورى، عمل خود را براى کارهاى مهمتر از حاجات دینى خود نیّت کنى، و بدان که مهمترین آنها حوایج آن کسى است که تو در پناه هدایت، و حمایت اویى، و آن امام زمان تو صلوات الله علیه است، پس باید نماز و روزهات نخست براى قضاى حاجات آن حضرت باشد، و بعد براى حوایج دینى خود، و سپس براى آن حاجتى که برایت پیش آمده، و قصد آن را داشتهاى، مثلا هرگاه ستمگرى در صدد کشتن تو باشد، و تو براى خلاصى از گزند او روزه حاجت گرفتى، باید توجه داشته باشى که مهمتر از آن حاجت دینى توست، که آن حاجت گذشت و رضاى حق از تو مىباشد، و اینکه بر تو اقبال کند، و عملت را بپذیرد، زیرا در کشته شدنت، دنیایت فاسد مىشود چنانچه دینت سالم باشد، به علاوه اگر کشته نشوى، به ناچار یک روز خواهى مرد، ولى اگر عفو و رضاى خدا برایت حاصل نشود، در دنیا و آخرت هلاک خواهى شد، و هراسها و شدایدى که به خیالت نمىرسد برایت پیش خواهد آمد، و اینکه گفتیم حاجت امام زمان را بر حوایج خود پیش اندازى، براى این است، که بقاى دنیا و اهل آن به واسطه وجود آن حضرت است، بنابر این هرگاه وجود تو، محفوظ به وجود شخص دیگرى باشد، چگونه قابل قبول است که حوایج و خواستههاى خود را بر حوایج او مقدّم بدارى؟ و بر تو معلوم باد که آن حضرت، در حاجات خود، از نماز و روزه تو بىنیاز است، و نیازى به تو ندارد، ولى مقتضاى بندگى و وظیفه تو آن است، که به آن صورت عمل کنى، چنانکه دعاهاى خود را با صلوات بر ایشان صلوات الله علیهم اجمعین آغاز مىکنى
گوشه یا لبه صفحه را بگیرید و بکشید تا ورق بخورد.
در باب صدقه امام باقر (ع) می فرمایند :
صدقه 70 بلا از بلاهای دنیا را به همراه مرگ بد را از انسان دفع می کند و صدقه دهنده هر گز با مرگ بد نمی میرد علاوه بر اجر اخروی که برای او ذخیره می شود .
تالیف شیخ عباس قمی که بین سال های 1294 – 1359 هجری قمری که برابر با 1255 – 1318 هجری شمسی می زیست و در حرم امام علی(ع) در نجف مدفون گشت. کتاب مفاتیح الجنان مجموعه ای است از دعاها ، مناجات و زیارات و اعمال مخصوص ماه های سال می باشد که برگرفته از احادیث و یا روایاتی که از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار بیان شده است که به زبان عربی نوشته شده است و شیخ در ابتدای بعضی از دعاها و یا زیارات و اعمال توضیحاتی به فارسی درج کرده است .قسمت اعظمی از کتاب مفاتیح الجنان در حقیقت اقتباس شده از کتاب های (زادالمعال علامه مجلسی ، اقبال سید بن طاووی و مصباح کفعمی می باشد )
دیری نگذشت که در تمام ایران نسخه هایی از این کتاب در مساجد ، زیارتگاه ها پخش شد و مسلمانان جهت خواندن دعاها و زیارات در اماکن مقدس از آن استفاده نمودند این کتاب را خوشنویسان بزرگی چون طاهر خوشنویس،مصباحزاده، میرزا احمد زنجانی، محمدرضا افشاری و دیگران با خط نسخ و نستعلیق نوشتهاند.
توضیحاتی که شیخ عباس قمی ابتدای هر دعا یا زیارت یا اعمال آورده، به زبان فارسی است. اما متن دعاها و زیارتها که به عربی است توسط برخی از مترجمان به فارسی ترجمه شدهاند. معروفترین و رایجترین ترجمه فارسی مفاتیح، ترجمه مهدی الهی قمشهای است.
مفاتیح به زبانهای دیگر از جمله انگلیسی (دست کم چهار ترجمه)، فرانسوی، ترکی، اردو و اسپانیایی نیز ترجمه شده است
کتاب مفاتیح الجنان از آن جهت که شامل بسیاری از ادعیه و زیارات و اعمال مورد نیاز مردم در زندگی روزمره مردم بوده است و متنون درج شده آن از لحاظ سندی و روایی معتبر می باشد بسیار مورد توجه مخصوصا مردم ایران قرار گرفته است و تا به حدی که در اکثر اماکن مذهبی و حتی خانه ها در کنار کتاب قرآن کریم قرار گرفته است .
آورده اند که شیخ عباس قمی مفاتیح را بهانگیزه اصلاح کتاب مِفتاح الجنان( نوشته است که در آن زمان رایج و دعاهای بدون سندی در آن بوده است ) و کسانی از او خواسته بودند که دعاهای سنددار کتاب را جدا نموده به همراه سایر دعاهای معتبر بنویسد که ماحصل کار منجر به تالیف کتاب مفاتیح الجنان گشت .
قابل توجه است که از ابتدای انقلاب اسلامی تا کنون چیزی حدود 45 سال گذشته بیش از 28 میلیون نسخه از کتاب مفاتیح الجنان چاپ شده است و این عدد به غیر منتخب مفاتیح و یا کتب دیگری که اقتباس از مفاتیح الجنان است می باشد که خود بر اهمیت این کتاب و مورد استفاده قرار گرفتن آن توسط مردم ایران دارد .
مفاتیح الجنان یک بخش اصلی دارد که در سه باب شکل یافته است.
شیخ عباس قمی دعاها را به همراه سند نیاورده است، بلکه فقط بیان کرده دعا را از کدام منبع نقل میکند.
معمولاً در ابتدای مفاتیح الجنان، چند سوره بلند و کوچک قرآن چاپ میشو که در اصل کتاب نیامده است
شامل تعقیبات نمازها، اعمال شب و روز و ایام هفته، نمازهای معروف مثل نماز حضرت رسول(ص)، نماز امیرالمؤمنین(ع)، نماز حضرت فاطمه(س)،نماز جعفر طیار، زیارت ائمه در روزهای هفته، برخی از دعاها و مناجاتها
این باب برای بیان اعمال مستحبی در طول سال قمری تنظیم شده است. مطالب این قسمت از ماه رجب شروع شده و با اعمال ماه جمادی الثانی و سپس اعمال نوروز و ماههای رومی تمام میشود. مناجات شعبانیه، در اعمال ماه شعبان، دعای ابوحمزه ثمالی، دعای افتتاح و دعای سحر معروف، اعمال شبهای قدر در اعمال ماه رمضان، دعای امام حسین در روز عرفه در اعمال ماه ذی الحجة جزو معروفترین و مشهورترین مطالب این بخش از مفاتیح به شمار میروند.
در این باب ابتدا مطالبی درباره آداب سفر و زیارت و نیز اذن دخول حرمها ذکر شده است. نخستین زیارت، زیارت رسول خدا(ص) است که بعد از آن، زیارت حضرت فاطمه(س) و سپس زیارت ائمه بقیع آمده است. علاوه بر زیارت دوازده امام، این بخش شامل زیارت امامزادگان و بعضی از بزرگان و علمای شیعه نیز میشود، زیارتهایی مثل زیارت حضرت حمزه،مسلم بن عقیل، فاطمه بنت اسد، شهدای جنگ احد، سلمان فارسی و غیره. اعمال برخی از مساجد معروف مثل مسجد کوفه، مسجد صعصعه نیز در این بخش گنجانده شده است.
در این بخش هشت مطلب به مفاتیح افزوده شده است که به اعتقاد شیخ عباس قمی نیاز مردم به این دعاها زیاد بوده است. این هشت مطلب عبارتند از:
باقیات الصالحات کتابی از شیخ عباس قمی است که خود آن را در حاشیه مفاتیح نوشته و منتشر کرده است. به گفته شیخ عباس قمی نگارش این بخش در جمعه ۱۹ محرم سال ۱۳۴۵ق به پایان رسیده است در چاپهای مختلف مفاتیح الجنان، این کتاب به همراه مفاتیح عرضه شده است. این کتاب دارای شش باب و بخشی به عنوان ملحقات است که عبارتاند از:
برخی منابع که شیخ عباس قمی در تألیف مفاتیح الجنان از آنها استفاده کرده و در این کتاب نام برده است، به شرح زیر است: