خیریه شعف
متن کامل در اعمال حرم امام حسین(ع) از باب سوم: زیارات کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی، همراه با ترجمه فارسی.
پانزدهم: از جمله اعمال این روزه منوره دعاى مظلوم علیه ظالم است یعنى سزاوار است براى کسىکه از ستم ستمکارى مضطّر شده این دعا را در آن حرم نورانى بخواند و دعا چنان است که شیخ الطائفه در «مصباح المتهجّد» در اعمال روز جمعه ذکر کرده که مستحبّ است دعاى مظلوم را نزد قبر ابى عبد الله الحسین علیه السّلام بخوانند، و آن د عا این است:
اللهُمَّ إِنِّی أَعْتَزُّ بِدِینِکَ وَ أَکْرُمُ بِهِدَایَتِکَ وَ فُلانٌ یُذِلُّنِی بِشَرِّهِ وَ یُهِینُنِی بِأَذِیَّتِهِ وَ یُعِیبُنِی بِوَلاءِ أَوْلِیَائِکَ وَ یَبْهَتُنِی بِدَعْوَاهُ وَ قَدْ جِئْتُ إِلَى مَوْضِعِ الدُّعَاءِ وَ ضَمَانِکَ الْإِجَابَةَ اللهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَعِدْنِی عَلَیْهِ السَّاعَةَ السَّاعَةَ
خدایا من خود را به دینت عزیز مىشمارم، و به هدایتت گرامى مىدانم، فلانى مرا با شرّش خوار مىدارد، و به آزارش پستم مىکند و به خاطر دوستى اولیایت، از من عیب مىگیرد، و با ادّعاى پوچش مبهوتم مىکند، من به جایگاه دعا و عهدهدارىات به اجابت آن آمدم، خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست، و مرا در همین ساعت بر او پیروز گردان
پس خود را بر روى قبر انداخته و بگوید:
مَوْلایَ إِمَامِی مَظْلُومٌ اسْتَعْدَى عَلَى ظَالِمِهِ النَّصْرَ النَّصْرَ
مولایم، امامم ستمیدهاى علیه ستمگرش یارى مى طلبد، یارى ده، یارى ده
آنقدر تکرار کند که عبارت النّصر النّصر را تا نفس قطع شود. شانزدهم: از جمله اعمال در آن حرم دعایى است که ابن فهد قدّس سرّه در کتاب «عدّة الداعى» از امام صادق علیه السّلام روایت کرده که حضرت فرمودند هرکه حاجتى به درگاه خدا براى او باشد، نزد سر امام حسین علیه السّلام بایستد و بگوید:
یَا أَبَا عَبْدِ اللهِ أَشْهَدُ أَنَّکَ تَشْهَدُ مَقَامِی وَ تَسْمَعُ کَلامِی وَ أَنَّکَ حَیٌّ عِنْدَ رَبِّکَ تُرْزَقُ فَاسْأَلْ رَبَّکَ وَ رَبِّی فِی قَضَاءِ حَوَائِجِی
اى ابا عبد الله گواهى مىدهم که جاى مرا مىنگرى، و سخنم را مىشنوى، و تو نزد پروردگارت زندهاى و روزى داده مىشوى، از پروردگارت و پروردگارم، برآورده شدن حاجاتم را بخواه
ان شاء الله تعالى حاجت او برآورده مىشود. هفدهم: از جمله اعمال دو رکعت نماز، در آن حرم مطهّر نزد سر مقدّس با سوره الرّحمن و سوره تبارک است. سیّد ابن طاووس روایت کرده هرکه این نماز را بخواند، خداوند عطابخش براى او بیستوپنج حجّ پذیرفته و نیکو که با رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم انجام داده باشد مىنویسد. هیجدهم: از جمله اعمال در آن بارگاه بلند ارج استخاره است، علامه مجلسى کیفیّت آن را ذکر کرده و اصل روایت به سند صحیح از امام صادق علیه السّلام در کتاب» قرب الإسناد «حمیرى است، که هرکسى در امرى از امور درحالىکه نزد حضرت امام حسین علیه السّلام بایستد، و از خداى عالمیان صد مرتبه طلب خیر کند، و بگوید: الحمد لله و لا اله الا الله و سبحان الله و خدا را به عظمت یاد کند، و حمد و ثناى حضرتش را بگوید، چنانکه سزاوار شأن حق است، البته حق تعالى آنچه در آن امر خیر اوست به او مىنمایاند، و براى او پیش مىآورد، و موافق روایات دیگر، به این صورت طلب خیر مىکند که صد مرتبه مىگوید: اسخیر الله برحمته خیرة فى عافیة نوزدهم: شیخ اجل کامل ابو القاسم جعفر بن قولویه قمى رحمة الله از امام صادق علیه السّلام روایت کرده: هرگاه حضرت ابو عبد الله را زیارت کردید، ملازم سکوت باشید مگر از خیر، به درستى که ملائکه شب و روز، از گروه حفظ، نزد ملائکهاى که در حایرند حاضر مىشوند و با ایشان مصافحه مىکنند، و ملائکهاى که در حایرند از شدّت گریستن جواب ایشان را نمىدهند و پیوسته مشغول گریه و زارىاند، مگر در وقت زوال شمس، و وقت طلوع فجر، که در این دو موقعیت ساکت مىشوند، پس ملائکه حفظ منتظر مىمانند تا ظهر شود و فجر ظاهر گردد، در این دو وقت با ایشان سخن مىگویند و ایشان را چیزهایى از امر آسمان از آنها سؤال مىکنند، ولى در بین این دو وقت ملائکه حائر نطق نمىکنند، و از دعا و گریستن آرام نمىگیرند، و نیز از آن حضرت روایت کردهاند: حق تعالى تنها براى قبر امام حسین علیه السّلام چهار هزار فرشته را ژولیدهمو، و گردآلود موکل نموده و به شکل اصحاب مصیبت از طلوع صبح تا ظهر بر آن حضرت گریه مىکنند، و احادیث به این مضمون بسیار است، و از این روایات ظاهر مىشود که گریستن بر آن حضرت در آن حرم مطّهر محبوب، و بلکه شایسته است که از اعمال آن بارگاه مبارک که «بیت الاحزان» شیعیان است شمرده شود. و از حدیثى که از امام صادق علیه السّلام است و به وسیله صفوان روایت شده استفاده مىشود، که زارى ملائکه در درگاه خدا، در لعنت کردن بر قاتلان امیر مؤمنان علیه السّلام، و بر قاتلان امام حسین علیه السّلام و نوحه نمودن پریان بر آنان، و گریه کردن ملائکه، که گرداگرد ضریح امام حسین علیه السّلاماند، و بسیارى اندوه ایشان، به حدّى است، که اگر کسى آنها را بشنود، خوردن و آشامیدن، و خواب بر او گوارا نخواهد بود در حدیث عبد الله بن حمّاد بصرى است، که امام صادق علیه السّلام به او فرمود: به من خبر رسیده، که گروهى از اطراف کوفه و مردمانى غیر ایشان و زنانى که براى آن حضرت نوحهگرى مىکنند، کنار قبر امام حسین علیه السّلام مىآیند، و این کار در نیمه ماه شعبان است، پس بعضى قرائت مىکنند و گروهى داستان مىخوانند (یعنى کیفیت شهادت و سایر مصایب را ذکر مىکنند) و عدّهاى نوحهگرى دارند، و بعضى مرثیه مىخوانند، گفتم: آرى فدایت شوم، قسمتى از آنچه را بیان فرمودى من مشاهده کردهام. امام فرمود: حمد خدایى را که در میان مردم کسانى را قرار داد، که نزد ما مىآیند، و ما را مدح مىکنند و براى ما مرثیه مىخوانند، و قرار داد دشمن ما را، کسانى که به شیعیان ما طعنه مىزنند، از خویشان ما یا غیر ایشان، و آنان را تهدید مىکنند، و کارشان را زشت مىشمارند. و در صدر همین حدیث آمده: هرکه به زیارت او مىرود مىگرید، و هرکه نمىرود، بر مصیبت او اندوهناک مىباشد، و هرکه او را به یاد مىآورد، دلش مىسوزد، و نیز هرکه به جانب قبر پسرش که در پایین پاى او قرار دارد و نظر مىاندازد ترحّم مىکند، در بیابانى که خویشى و دوستى نزد او نیست، و حق او را غصب کردند و جمعى از کافران و مرتدان از دین اجتماع کردند و یکدیگر کمک دادند، تا او را کشتند و دفن نکرده در بیابان رها کردندو او را از آب فراتى که حیوانات مىخوردند منع کردند و حق رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم و وصیّتى که درباره حسین و اهل بیتش کرده بود ضایع نمودند!! و نیز ابن قولویه از حارث اعور روایت کرده: امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود: پدر و مادرم فداى حسین شهید در پشت کوفه، به خدا قسم گویا مىبینم جانوران وحشى را، از هر نوعى که گردنها را به سوى قبر او کشیدهاند و بر او شب تا به صبح مىگریند، پس حالا که چنین بوده، مبادا شما جفا کنید و اخبار در این باب بسیار است.
گوشه یا لبه صفحه را بگیرید و بکشید تا ورق بخورد.
در باب صدقه امام باقر (ع) می فرمایند :
صدقه 70 بلا از بلاهای دنیا را به همراه مرگ بد را از انسان دفع می کند و صدقه دهنده هر گز با مرگ بد نمی میرد علاوه بر اجر اخروی که برای او ذخیره می شود .
تالیف شیخ عباس قمی که بین سال های 1294 – 1359 هجری قمری که برابر با 1255 – 1318 هجری شمسی می زیست و در حرم امام علی(ع) در نجف مدفون گشت. کتاب مفاتیح الجنان مجموعه ای است از دعاها ، مناجات و زیارات و اعمال مخصوص ماه های سال می باشد که برگرفته از احادیث و یا روایاتی که از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار بیان شده است که به زبان عربی نوشته شده است و شیخ در ابتدای بعضی از دعاها و یا زیارات و اعمال توضیحاتی به فارسی درج کرده است .قسمت اعظمی از کتاب مفاتیح الجنان در حقیقت اقتباس شده از کتاب های (زادالمعال علامه مجلسی ، اقبال سید بن طاووی و مصباح کفعمی می باشد )
دیری نگذشت که در تمام ایران نسخه هایی از این کتاب در مساجد ، زیارتگاه ها پخش شد و مسلمانان جهت خواندن دعاها و زیارات در اماکن مقدس از آن استفاده نمودند این کتاب را خوشنویسان بزرگی چون طاهر خوشنویس،مصباحزاده، میرزا احمد زنجانی، محمدرضا افشاری و دیگران با خط نسخ و نستعلیق نوشتهاند.
توضیحاتی که شیخ عباس قمی ابتدای هر دعا یا زیارت یا اعمال آورده، به زبان فارسی است. اما متن دعاها و زیارتها که به عربی است توسط برخی از مترجمان به فارسی ترجمه شدهاند. معروفترین و رایجترین ترجمه فارسی مفاتیح، ترجمه مهدی الهی قمشهای است.
مفاتیح به زبانهای دیگر از جمله انگلیسی (دست کم چهار ترجمه)، فرانسوی، ترکی، اردو و اسپانیایی نیز ترجمه شده است
کتاب مفاتیح الجنان از آن جهت که شامل بسیاری از ادعیه و زیارات و اعمال مورد نیاز مردم در زندگی روزمره مردم بوده است و متنون درج شده آن از لحاظ سندی و روایی معتبر می باشد بسیار مورد توجه مخصوصا مردم ایران قرار گرفته است و تا به حدی که در اکثر اماکن مذهبی و حتی خانه ها در کنار کتاب قرآن کریم قرار گرفته است .
آورده اند که شیخ عباس قمی مفاتیح را بهانگیزه اصلاح کتاب مِفتاح الجنان( نوشته است که در آن زمان رایج و دعاهای بدون سندی در آن بوده است ) و کسانی از او خواسته بودند که دعاهای سنددار کتاب را جدا نموده به همراه سایر دعاهای معتبر بنویسد که ماحصل کار منجر به تالیف کتاب مفاتیح الجنان گشت .
قابل توجه است که از ابتدای انقلاب اسلامی تا کنون چیزی حدود 45 سال گذشته بیش از 28 میلیون نسخه از کتاب مفاتیح الجنان چاپ شده است و این عدد به غیر منتخب مفاتیح و یا کتب دیگری که اقتباس از مفاتیح الجنان است می باشد که خود بر اهمیت این کتاب و مورد استفاده قرار گرفتن آن توسط مردم ایران دارد .
مفاتیح الجنان یک بخش اصلی دارد که در سه باب شکل یافته است.
شیخ عباس قمی دعاها را به همراه سند نیاورده است، بلکه فقط بیان کرده دعا را از کدام منبع نقل میکند.
معمولاً در ابتدای مفاتیح الجنان، چند سوره بلند و کوچک قرآن چاپ میشو که در اصل کتاب نیامده است
شامل تعقیبات نمازها، اعمال شب و روز و ایام هفته، نمازهای معروف مثل نماز حضرت رسول(ص)، نماز امیرالمؤمنین(ع)، نماز حضرت فاطمه(س)،نماز جعفر طیار، زیارت ائمه در روزهای هفته، برخی از دعاها و مناجاتها
این باب برای بیان اعمال مستحبی در طول سال قمری تنظیم شده است. مطالب این قسمت از ماه رجب شروع شده و با اعمال ماه جمادی الثانی و سپس اعمال نوروز و ماههای رومی تمام میشود. مناجات شعبانیه، در اعمال ماه شعبان، دعای ابوحمزه ثمالی، دعای افتتاح و دعای سحر معروف، اعمال شبهای قدر در اعمال ماه رمضان، دعای امام حسین در روز عرفه در اعمال ماه ذی الحجة جزو معروفترین و مشهورترین مطالب این بخش از مفاتیح به شمار میروند.
در این باب ابتدا مطالبی درباره آداب سفر و زیارت و نیز اذن دخول حرمها ذکر شده است. نخستین زیارت، زیارت رسول خدا(ص) است که بعد از آن، زیارت حضرت فاطمه(س) و سپس زیارت ائمه بقیع آمده است. علاوه بر زیارت دوازده امام، این بخش شامل زیارت امامزادگان و بعضی از بزرگان و علمای شیعه نیز میشود، زیارتهایی مثل زیارت حضرت حمزه،مسلم بن عقیل، فاطمه بنت اسد، شهدای جنگ احد، سلمان فارسی و غیره. اعمال برخی از مساجد معروف مثل مسجد کوفه، مسجد صعصعه نیز در این بخش گنجانده شده است.
در این بخش هشت مطلب به مفاتیح افزوده شده است که به اعتقاد شیخ عباس قمی نیاز مردم به این دعاها زیاد بوده است. این هشت مطلب عبارتند از:
باقیات الصالحات کتابی از شیخ عباس قمی است که خود آن را در حاشیه مفاتیح نوشته و منتشر کرده است. به گفته شیخ عباس قمی نگارش این بخش در جمعه ۱۹ محرم سال ۱۳۴۵ق به پایان رسیده است در چاپهای مختلف مفاتیح الجنان، این کتاب به همراه مفاتیح عرضه شده است. این کتاب دارای شش باب و بخشی به عنوان ملحقات است که عبارتاند از:
برخی منابع که شیخ عباس قمی در تألیف مفاتیح الجنان از آنها استفاده کرده و در این کتاب نام برده است، به شرح زیر است: