خیریه شعف
متن کامل فضیلت امام حسین(ع) از باب سوم: زیارات کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی، همراه با ترجمه فارسی.
فصل هفتم
در فضیلت زیارت حضرت ابى عبد الله الحسین علیه السّلام و آدابى که زائر آن جنابر باید در راه زیارت و در آن حرم مطهر رعایت کند و کیفیت زیارت آن حضرت و آن در صه مقصد است:
مقصد اول: در فضیلت زیارت حضرت امام حسین علیه السّلام
بدانکه فضیلت زیارت امام حسین علیه السّلام از دایره بیان بیرون است و در روایات بسیارى وارد شده که معادل حجّ عمره و جهاد و بلکه به مراتب بالاتر و افضل است و باعث مغفرت و سبکى حساب و بالا رفتن درجات و اجابت دعاها گشته و موجب طول عمر و حفظ بدن و مال و زیاد شدن روزى و برآمدن حاجات و برطرف شدن غصّهها و گرفتاریهاست و ترک آن سبب نقصان دین و ایمان و ترک حقّ بزرگى از حقوق پیامبر صلّلى الله علیه و آله و سلّم است و دستکم ثوابى که نصیب زائر آن قبر شریف مىشود، این است که گناهانش آمرزیده شده و حق تعالى جان و مالش را حفظ کند، تا او را به اهلش بازگرداند و چون روز قیامت شود، خدا او را حافظتر از دنیا خواهد بود و در روایت بسیارى آمده: زیارت آن حضرت غم را زایل و شدّت جان دادن و هراس قبر را برطرف مىکند و هر مالى که در راه زیارت آن حضرت خرج شود، هر درهمى براى او به هزار درهم، بلکه به ده هزار درهم حساب مىشود، و چون به طرف قبر آن حضرت رود، چهار هزار فرشته از او استقبال کنند و چون بازگردد، او را مشایعت مىکنند. پیامبران و اوصیاى آنها و امامان معصوم و ملائکه سلام الله علیهم اجمعین به زیارت آن حضرت مىآیند و براى زائران آن حضرت دعا مىکنند و ایشان را بشارتهاى مىدهند و حضرت حق به جانب زائران آن حضرت، پیش از نظر به اهل عرفات نظر مىفرماید و هرکسى در روز قیامت آرزو مىکند، اى کاش زائر آن حضرت بود، بخاطر بسیارى کرامت و بزرگوارى زائران آن جناب که در آن روز مشاهده مىکند، روایات در این باب بىاندازه است و ما در ضمن زیارات مخصوصه اشاره به بخشى از فضیلت زیارت آن حضرت خواهیم کرد در این قسمت فقط اکتفا به ذکر یک روایت مىکنیم: ابن قولویه و کلینى و سیّد ابن طاووس و دیگران به سندهاى معتبر از ثقه جلیل القدر معاویة بن وهب بجلّى کوفى، روایت کردهاند که گفته: زمانى خدمت امام صادق علیه السّلام رفتم، آن حضرت را در مصلاى خویش مشغول نماز دیدم، صبر کردم تا نمازش به پایان رسید، پس از آن شنیدم با پروردگار خود مناجات مىکرد و مىگفت: اى خدایى که ما را به کرامت مخصوص کردى و به ما وعده شفاعت دادى و علوم رسالت را به ما عنایت کردى و ما را وارث انبیا قرار دادى، و امّتهاى گذشته را به ما ختم فرموده و ما را به وصیّت پیامبر اختصاص داده و علم گذشته و آینده را به ما عطا فرموده و دلهاى مردم را به جانب ما میل دادهاى اغفرلى و لاخوانى و زوّار قبر ابى الحسین بن علىّ صلوات الله علیهما آنانکه اموال خود را خرج کردهاند و بدنهاى خود را از شهرها بیرون آوردهاند، به خاطر رغبت در نیکى ما و امید به ثوابهاى تو، در امر صله به ما و براى شاد نمودن پیامبرت و اجابت کردن امر ما و به علّت خشمى که بر دشمنان وارد کردهاند و قصد ایشان از این عمل خشنودى توست، پس ایشان را از جانب ما به خشنودى جزا ده، و شب و روز آنها را حفظ کن و در اهل و اولادشان که در وطن گذاشتهاند خلیفه آنان باش به خلافت نیکو، و رفیق ایشان باش و شرّ هر جبّار معاند و هر ضعیف و شدید از آفریدگانت و شرّ شیاطین جن و انس را از آنان دفع فرما، و به ایشان زیاده از آنچه از تو امید دارند عنایت کن، امید به تو در دور شدن از وطنهایشان، و اختیار کردنشان ما را، بر فرزندان و اهالى و خویشان خود. خدایا دشمنان، بیرون آمدن آنان را به زیارت ما عیب گرفتند، و این مخالفت دشمنان مانع ایشان از قصد و بیرون آمدن بسوى ما نشد،
فَارْحَمْ تِلْکَ الْوُجُوهَ الَّتِی غَیَّرَتْهَا الشَّمْسُ وَ ارْحَمْ تِلْکَ الْخُدُودَ الَّتِی تُقَلَّبُ عَلَى قَبْرِ أَبِی عَبْدِ اللهِ عَلَیْهِ السَّلامُ
پس رحم کن آن صورتها را که آفتاب تغییر داده و رحم کن گونههاى آنان را که بر قبر امام حسین علیه السلام مىگردانند
و رحم کن آن دیدهها را که براى دلسوزى بر ما اشکشان جارى شد و رحم کن آن دلها را که زارى کردند، و سوختند براى مصیبت ما، و رحم کن آن صداها را که در مصیبت ما بلند کردهاند. خدایا آنجانها و بدنها را به تو مىسپارم، تا آنها را از حوض کوثر در روز تشنگى سیراب کنى و پیوسته آن حضرت به این صورت در سجده دعا مىکرد، چون فارغ شدى، عرضه داشتم، این دعایى که من از شما شنیدم، اگر در حق کسى مىکردید که خدا را نمىشناخت، گمان داشتم هرگز آتش دوزخ به او نرسد، و الله آرزو کردم که آن حضرت را زیارت کرده بودم و حجّ انجام نداده بودم!! امام فرمود: تو چه بسیار نزدیکى به آن حضرت تو را از زیارت چه چیز مانع است؟ معاویه ترک زیارت مکن، گفتم: فدایت شوم، نمىدانستم این اندازه فضیلت دارد، فرمود: اى معاویه، آنها که در آسمان براى زیارتکنندگان آن حضرت دعا مىکنند، زیاده از آنهایند که در زمین دعا مىکنند، زیارت آن حضرت را براى ترس از احدى ترک مکن، که هرکس به خاطر ترس، ترک زیارت کند آنقدر حسرت میبرد، که آرزو مىکند اى کاش به اندازهاى نزد قبر آن حضرت مىماندم که در آنجا دفن مىشدم! آیا دوست ندارى خدا تو را در میان آنهایى که رسول خدا و على و فاطمه و امامان معصوم علیهم السّلام بر آنها دعا مىکنند؟ ببیند آیا نمىخواهى از آنها باشى که ملائکه در قیامت با آنان مصافحه مىکنند؟ آیا نمىخواهى از آنها باشى که در قیامت وارد شوند و هیچ گناهى بر آنها نباشد؟ آیا نمىخواهى از آنها باشى که در قیامت رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم با آنان مصافحه مىکند؟!
در باب صدقه امام باقر (ع) می فرمایند :
صدقه 70 بلا از بلاهای دنیا را به همراه مرگ بد را از انسان دفع می کند و صدقه دهنده هر گز با مرگ بد نمی میرد علاوه بر اجر اخروی که برای او ذخیره می شود .
تالیف شیخ عباس قمی که بین سال های 1294 – 1359 هجری قمری که برابر با 1255 – 1318 هجری شمسی می زیست و در حرم امام علی(ع) در نجف مدفون گشت. کتاب مفاتیح الجنان مجموعه ای است از دعاها ، مناجات و زیارات و اعمال مخصوص ماه های سال می باشد که برگرفته از احادیث و یا روایاتی که از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار بیان شده است که به زبان عربی نوشته شده است و شیخ در ابتدای بعضی از دعاها و یا زیارات و اعمال توضیحاتی به فارسی درج کرده است .قسمت اعظمی از کتاب مفاتیح الجنان در حقیقت اقتباس شده از کتاب های (زادالمعال علامه مجلسی ، اقبال سید بن طاووی و مصباح کفعمی می باشد )
دیری نگذشت که در تمام ایران نسخه هایی از این کتاب در مساجد ، زیارتگاه ها پخش شد و مسلمانان جهت خواندن دعاها و زیارات در اماکن مقدس از آن استفاده نمودند این کتاب را خوشنویسان بزرگی چون طاهر خوشنویس،مصباحزاده، میرزا احمد زنجانی، محمدرضا افشاری و دیگران با خط نسخ و نستعلیق نوشتهاند.
توضیحاتی که شیخ عباس قمی ابتدای هر دعا یا زیارت یا اعمال آورده، به زبان فارسی است. اما متن دعاها و زیارتها که به عربی است توسط برخی از مترجمان به فارسی ترجمه شدهاند. معروفترین و رایجترین ترجمه فارسی مفاتیح، ترجمه مهدی الهی قمشهای است.
مفاتیح به زبانهای دیگر از جمله انگلیسی (دست کم چهار ترجمه)، فرانسوی، ترکی، اردو و اسپانیایی نیز ترجمه شده است
کتاب مفاتیح الجنان از آن جهت که شامل بسیاری از ادعیه و زیارات و اعمال مورد نیاز مردم در زندگی روزمره مردم بوده است و متنون درج شده آن از لحاظ سندی و روایی معتبر می باشد بسیار مورد توجه مخصوصا مردم ایران قرار گرفته است و تا به حدی که در اکثر اماکن مذهبی و حتی خانه ها در کنار کتاب قرآن کریم قرار گرفته است .
آورده اند که شیخ عباس قمی مفاتیح را بهانگیزه اصلاح کتاب مِفتاح الجنان( نوشته است که در آن زمان رایج و دعاهای بدون سندی در آن بوده است ) و کسانی از او خواسته بودند که دعاهای سنددار کتاب را جدا نموده به همراه سایر دعاهای معتبر بنویسد که ماحصل کار منجر به تالیف کتاب مفاتیح الجنان گشت .
قابل توجه است که از ابتدای انقلاب اسلامی تا کنون چیزی حدود 45 سال گذشته بیش از 28 میلیون نسخه از کتاب مفاتیح الجنان چاپ شده است و این عدد به غیر منتخب مفاتیح و یا کتب دیگری که اقتباس از مفاتیح الجنان است می باشد که خود بر اهمیت این کتاب و مورد استفاده قرار گرفتن آن توسط مردم ایران دارد .
مفاتیح الجنان یک بخش اصلی دارد که در سه باب شکل یافته است.
شیخ عباس قمی دعاها را به همراه سند نیاورده است، بلکه فقط بیان کرده دعا را از کدام منبع نقل میکند.
معمولاً در ابتدای مفاتیح الجنان، چند سوره بلند و کوچک قرآن چاپ میشو که در اصل کتاب نیامده است
شامل تعقیبات نمازها، اعمال شب و روز و ایام هفته، نمازهای معروف مثل نماز حضرت رسول(ص)، نماز امیرالمؤمنین(ع)، نماز حضرت فاطمه(س)،نماز جعفر طیار، زیارت ائمه در روزهای هفته، برخی از دعاها و مناجاتها
این باب برای بیان اعمال مستحبی در طول سال قمری تنظیم شده است. مطالب این قسمت از ماه رجب شروع شده و با اعمال ماه جمادی الثانی و سپس اعمال نوروز و ماههای رومی تمام میشود. مناجات شعبانیه، در اعمال ماه شعبان، دعای ابوحمزه ثمالی، دعای افتتاح و دعای سحر معروف، اعمال شبهای قدر در اعمال ماه رمضان، دعای امام حسین در روز عرفه در اعمال ماه ذی الحجة جزو معروفترین و مشهورترین مطالب این بخش از مفاتیح به شمار میروند.
در این باب ابتدا مطالبی درباره آداب سفر و زیارت و نیز اذن دخول حرمها ذکر شده است. نخستین زیارت، زیارت رسول خدا(ص) است که بعد از آن، زیارت حضرت فاطمه(س) و سپس زیارت ائمه بقیع آمده است. علاوه بر زیارت دوازده امام، این بخش شامل زیارت امامزادگان و بعضی از بزرگان و علمای شیعه نیز میشود، زیارتهایی مثل زیارت حضرت حمزه،مسلم بن عقیل، فاطمه بنت اسد، شهدای جنگ احد، سلمان فارسی و غیره. اعمال برخی از مساجد معروف مثل مسجد کوفه، مسجد صعصعه نیز در این بخش گنجانده شده است.
در این بخش هشت مطلب به مفاتیح افزوده شده است که به اعتقاد شیخ عباس قمی نیاز مردم به این دعاها زیاد بوده است. این هشت مطلب عبارتند از:
باقیات الصالحات کتابی از شیخ عباس قمی است که خود آن را در حاشیه مفاتیح نوشته و منتشر کرده است. به گفته شیخ عباس قمی نگارش این بخش در جمعه ۱۹ محرم سال ۱۳۴۵ق به پایان رسیده است در چاپهای مختلف مفاتیح الجنان، این کتاب به همراه مفاتیح عرضه شده است. این کتاب دارای شش باب و بخشی به عنوان ملحقات است که عبارتاند از:
برخی منابع که شیخ عباس قمی در تألیف مفاتیح الجنان از آنها استفاده کرده و در این کتاب نام برده است، به شرح زیر است: