خیریه شعف
متن کامل دعای امام حسین(ع) در روز عاشورا از رساله باقیات الصالحات کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی، همراه با ترجمه فارسی.
مؤلّف گوید: این دعا همان دعاى رسول خدا صلى الله علیه و آله در روز بدر و احزاب، و دعاى حضرت سید الشهدا علیه السّلام در روز عاشورا است، و جز این دعا دو دعاى دیگر از حضرت روایت شده که در روز عاشورا خواندند، یکى دعایى است که به حضرت سجاد علیه السّلام تعلیم فرمودند، زمانى که ایشان را به سینه خود چسباند در حالىکه از بدن مبارکشان خون مىجوشید، و این دعا را براى حاجت و نیاز مهم و اندوه و بلاى سخت و امر بزرگ دشوار مىخوانند، و آن دعا این است:
بِحَقِّ یسَّ وَالْقُرْآنِ الْحَکیمِ وَ بِحَقِّ طه وَ الْقُرْآنِ الْعَظیمِ یا مَنْ یَقْدِرُ عَلى حَوآئِجِ السّآئِلینَ یا مَنْ یَعْلَمُ ما فِى الضَّمیرِ یا مُنَفِّساً عَنِ الْمَکْرُوبینَ یا مُفَرِّجاً عَنِ الْمَغْمُومینَ یا راحِمَ الشَّیْخِ الْکَبیرِ یا رازِقَ الطِّفْلِ الصَّغیرِ یا مَنْ لایَحْتاجُ اِلَى التَّفْسیرِ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَافْعَلْ بى کَذا و کَذا
به حق یس و قرآن حکیم، و به حق ط و قرآن عظیم، اى که بر نیازهاى خواهندگان توانایى، اى که آنچه در باطن است مىدانى، اى خارجکننده غم و اندوه از گرفتاران، اى گشاینده غم از غمناکان، اى رحم کننده به پیرمرد، اى روزىدهنده به کودک صغیر، اى که نیاز به تفسیر ندارى، بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست، و با من چنین و چنان کن
و حاجت خود را بخواه. پنجم: از حضرت صادق علیه السّلام نقل شده: دست خود را به جانب آسمان برداشت و گفت:
رَبِّ لاتَکِلْنى اِلى نَفْسى طَرْفَةَ عَیْنٍ اَبَدَاً لا اَقَلَّ مِنْ ذلِکَ وَلا اَکْثَرَ
اى پروردگارم هرگز چشم برهمنهادنى مرا به خود وامگذار نه کمتر از این و نه بیشتر
ششم: و از آن حضرت روایت شده: این کلمات را مىگفت:
اِرْحَمْنى مِمّا لاطاقَةَ لى بِهِ وَلاصَبْرَ لى عَلَیْهِ
بر آنچه تابش را ندارم و بر آن توان صبر برایم نیست به من رحم کن
هفتم: از حضرت صادق علیه السّلام نقل شده: بگو:
اَللّهُمَّ اِنّى اسْئَلُکَ بِجَلالِکَ وَ جَمالِکَ وَ کَرَمِکَ اَنْ تَفْعَلَ بى کَذا وَ کَذا
خداوندا به جلال و جمال و کرمت از تو مىخواهم با من چنین و چنان کنى
هشتم: از فضل بن یونس نقل شده: موسى بن جعفر علیه السّلام به من فرمود که بسیار بگو: الّلهمّ لا تجعلنى من المعارین و لا تخرجنى من التّقتصیر یعنى: خدایا مرا از کسانى که ایمانشان عاریه و ناپایدار است قرار مده، یا مرا از کسانى که آنها را به خودشان وانهادى، همانند چهارپایى که مهارش را به گردنش افکنند و او را به چراکردن رها کنند، که هرکارى بخواهد بکند، و هرکجا بخواهد برود و مرا از تقصیر بیرون مکن، یعنى چنان مکن که من خود را مقصّر ندانم، بلکه چنان باشم که همیشه خود را مقصّر درگاه تو بدانم. نهم: از حضرت باقر علیه السّلام روایت شده: حق تعالى مردى از بادیه را به سبب این دو کلمه که به آن دعا کرد آمرزید:
اَللّهُمَّ اِنْ تُعَذِّبْنى فَاَهْلٌ لِذلِکَ اَنَا وَ اِنْ تَغْفِرْلى فَاَهْلٌ لِذلِکَ اَنْتَ
خدایا اگر عذابم کنى، من سزاوار آنم، و اگر بیامرزىام تو شایسته آنى
دهم: از داور رقّى روایت شده: از حضرت صادق علیه السّلام مىشنیدم، بیشتر چیزى که در دعا به آن اصرار مىورزید، خدا را به حق پنج تن: محمّد و امیر مؤمنان و فاطمه و حسن و حسین علیهم السّلام مىخواند. یازدهم: از یزید ضایغ روایت شده: به حضرت صادق علیه السّلام گفتم: خدا را براى ما بخوان، حضرت این دعا را براى ما خواند: اللهمّ ارزقهم صدق الحدیث، و اداء الامانة، و المحافظة على الصّلوات، الّلهمّ انّهم احقّ خلقک ان تفعله بهم، الّلهم افعله بهم. دوازدهم: این دعا را که امیر مؤمنان مىخواند بخواند:
اَللّهُمَّ مُنَّ عَلَىَّ بِالتَّوَکَّلِ عَلَیْکَ وَالتَّفْویضِ اِلَیْکَ وَالرِّضا بِقَدَرِکَ وَ التَّسْلیمِ لاَِمْرِکَ حَتّى لا اُحِبَّ تَعْجیلَ ما اَخَّرْتَ وَ لاتَاْخیرَ ما عَجَّلْتَ یا رَبَّ الْعالَمینَ
خدایا به توکّل بر خودت، و واگذاشتن به نگاهت، و خشنودى به تقدیرت، و تسلیم در برابر امرت بر من منّت گذار، تا شتاب آنچه را تأخیر انداختى، و تأخیر آنچه را در آن شتاب کردى دوست نداشته باشم، اى پروردگار جهانیان
سیزدهم: روایت شده: جبرئیل خدمت رسول خدا صلّى الله علیه و آله آمد و عرض کرد: پروردگارت مىفرماید: هرگاه روزوشبى خواستى مرا عبادتى کنى، و حق عبادت را بجا آورى، دستهایت را به جانب من بلند کن و بگو:
اَللّهُمَّ لَکَ الْحَمْدُ حَمْداً خالِداً مَعَ خُلُودِکَ وَ لَکَ الْحَمْدُ حَمْداً لا مُنْتَهى لَهُ دُونَ عِلْمِکَ وَ لَکَ الْحَمْدُ حَمْداً لا اَمَدَ لَهُ دُونَ مَشِیَّتِکَ وَ لَکَ الْحَمْدُ حَمْداً لاجَزآءَ لِقآئِلِهِ اِلّا رِضاکَ اَللّهُمَّ لَکَ الْحَمْدُ کُلُّهُ وَ لَکَ الْمَنُّ کُلُّهُ وَ لَکَ الْفَخْرُ کُلُّهُ وَ لَکَ الْبَهاءُ کُلُّهُ وَلَکَ الْنُّورُ کُلُّهُ وَ لَکَ الْعِزَّةُ کُلُّها وَ لَکَ الجَبَروُتُ کُلُّها وَ لَکَ الْعَظَمَةُ کُلُّها وَ لَکَ الدُّنْیا کُلُّها وَ لَکَ الاْخِرَةُ کُلُّها و لَکَ اللَّیْلُ وَالنَّهارُ کُلُّهُ وَ لَکَ الْخَلْقُ کُلُّهُ وَ بِیَدِکَ الْخَیْرُ کُلُّهُ وَ اِلَیْکَ یَرْجِعُ الاَْمْرُ کُلُّهُ عَلانِیَتُهُ وَ سِرُّهُ اَللّهُمَّ لَکَ الْحَمْدُ حَمْداً اَبَداً اَنْتَ حَسَنُ الْبَلاءِ جَلیلُ الثَّناءِ سابِغُ النَّعْم آءِعَدْلُ الْقَضآءِ جَزیلُ الْعَطآءِ حَسَنُ الاْلاءِ اِلهٌ فِى الاَْرْضِ وَ اِلهٌ فِى السَّمآءِ اَللّهُمَّ لَکَ الْحَمْدُ فِى السَّبْعِ الشِّدادِ وَ لَکَ الْحَمْدُ فِى الاَْرْضِ الْمِهادِ وَ لَکَ الْحَمْدُ طاقَةَ الْعِبادِ وَ لَکَ الْحَمْدُ سَعَةَ الْبِلادِ وَ لَکَ الْحَمْدُ فِى الْجِبالِ الاَْوْتادِ وَ لَکَ الْحَمْدُ فِى اللَّیْلِ اِذا یَغْشى وَ لَکَ الْحَمْدُ فِى النَّهارِ اِذا تَجَلّى وَ لَکَ الْحَمْدُ فِى الاْخِرَةِ وَ الاُْولى وَ لَکَ الْحَمْدُ فِى الْمَثانى وَالْقُرْآنِ الْعَظیمِ
خدایا ستایش توراست، ستایشى همیشگى با همیشگىات، و ستایش توراست ستایش که برایش پایانى جز علم تو نیست، و ستایش توراست، ستایشى که جز خواست تو اندازهاى ندارد، و ستایش توراست ستایشى که براى گویندهاش پاداشى جز خشنودى تو نیست، خدایا توراست هر ستایشى، و هر احسانى، و هر فخرى، و هر زیبایى، و هر نورى و هر عزّتى، و هر جبروتى، و هر عظمتى، و همه دنیا و همه آخرت، و هر شب و روزى، و همه خلق، و هر خیرى به دست توست، و همه امور چه آشکار و چه نهان به سوى تو بازمىگردد، خدایا ستایش توراست، ستایشى ابدى، تو نیکو آزمایشى، بزرگ ثنایى، کامل نعمتى، عادلانه حکمى، شایان عطایى، نیکو نعمتهایى، معبودى در زمین و معبودى در آسمان، خدایا ستایش توراست در هفت آسمان، و ستایش توراست در زمین گسترده، و ستایش توراست به طاقت بندگان، و ستایش توراست به وسعت سرزمینها، و ستایش توراست در کوهها آن میخهاى زمین، و ستایش توراست در شب آنگاه که بپوشاند، و ستایش توراست در روز هنگامىکه روشنى بخشد، و ستایش توراست در آخرت و دنیا، و ستایش توراست در سوره حمد و قرآن بزرگ
وَ سُبْحانَ اللهِ وَ بِحَمْدِهِ وَالاَرْضُ جَمیعاً قَبْضَتُهُ یَوْمَ الْقِیمَةِ وَالسَّمواتُ مَطْوِیّاتٌ بِیَمینِهِ سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمّا یُشْرِکُونَ سُبْحانَ اللهِ وَ بِحَمْدِهِ کُلُّ شَیْئٍ هالِکٌ اِلّا وَجْهَهُ سُبْحانَکَ رَبَّنا وَ تَعالَیْتَ وَ تَبارَکْتَ وَ تَقَدَّسْتَ خَلَقْتَ کُلَّ شَیْئٍ بِقُدْرَتِکَ وَ قَهَرْتَ کُلَّ شَیْئٍ بِعِزَّتِکَ وَ عَلَوْتَ فَوْقَ کُلِّ شَیْئٍ بِارْتِفاعِکَ وَ غَلَبْتَ کُلَّشَیْئٍ بِقُوَّتِکَ وَ ابْتَدَعْتَ کُلَّشَیْئٍ بِحِکْمَتِکَ وَ عِلْمِکَ وَ بَعَثْتَ الرُّسُلَ بِکُتُبِکَ وَ هَدَیْتَ الصّالِحینَبِاِذْنِکَ وَ اَیَّدْتَ الْمُؤْمنینَ بِنَصْرِکَ وَ قَهَرْتَ الْخَلْقَ بِسُلْطانِکَ لا اِلهَ اِلّا اَنْتَ وَحْدَکَ لا شَریکَ لَکَ لا نَعْبُدُ غَیْرَکَ وَلانَسْئَلُ اِلّا اِیّاکَ وَلانَرْغَبُ اِلّا اِلَیْکَ اَنْتَ مَوْضِعُ شَکْوانا وَ مُنْتَهى رَغْبَتِنا وَ اِلهُنا وَ مَلیکُنا
و منزّه است خدا به ستایشش اندرم و همه زمین در روز قیامت در دست اوست، و آسمانها به دست قدرتش پیچیده است، منزّه و برتر است از انچه شریکش نمایند، منزّه است خدا و به ستایشش اندرم، همهچیز هلاک شونده است جز جلوه او، منزّهى تو پروردگار ما، برتر و خجسته و مقدّسى، همهچیز را به قدرتت آفریدى، همهچیز را با عزّتت مقهور نمودى، و بالاى همهچیز فراز آمدى به بلندىات، و بر همهچیز چیره گشتى به نیرویت، و پدید آوردى همهچیز را به حکمت و علمت، و انبیا را برانگیختى با کتابهایت، و شایستگان را هدایت نمودى به اجازهات، و مؤمنان را تأیید کردى به یارىات، و خلق را مقهور کردى به سلطنتت، معبودى جز تو نیست، یگانهاى، برایت شریکى نیست، جز تو را عبادت نمىکنیم، و جز از تو نمىخواهیم، و رغبتى جز به تو نداریم، تو جایگاه گلایهها، و نهایت رغبت و معبود ومالک همه مایى
گوشه یا لبه صفحه را بگیرید و بکشید تا ورق بخورد.
در باب صدقه امام باقر (ع) می فرمایند :
صدقه 70 بلا از بلاهای دنیا را به همراه مرگ بد را از انسان دفع می کند و صدقه دهنده هر گز با مرگ بد نمی میرد علاوه بر اجر اخروی که برای او ذخیره می شود .
تالیف شیخ عباس قمی که بین سال های 1294 – 1359 هجری قمری که برابر با 1255 – 1318 هجری شمسی می زیست و در حرم امام علی(ع) در نجف مدفون گشت. کتاب مفاتیح الجنان مجموعه ای است از دعاها ، مناجات و زیارات و اعمال مخصوص ماه های سال می باشد که برگرفته از احادیث و یا روایاتی که از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار بیان شده است که به زبان عربی نوشته شده است و شیخ در ابتدای بعضی از دعاها و یا زیارات و اعمال توضیحاتی به فارسی درج کرده است .قسمت اعظمی از کتاب مفاتیح الجنان در حقیقت اقتباس شده از کتاب های (زادالمعال علامه مجلسی ، اقبال سید بن طاووی و مصباح کفعمی می باشد )
دیری نگذشت که در تمام ایران نسخه هایی از این کتاب در مساجد ، زیارتگاه ها پخش شد و مسلمانان جهت خواندن دعاها و زیارات در اماکن مقدس از آن استفاده نمودند این کتاب را خوشنویسان بزرگی چون طاهر خوشنویس،مصباحزاده، میرزا احمد زنجانی، محمدرضا افشاری و دیگران با خط نسخ و نستعلیق نوشتهاند.
توضیحاتی که شیخ عباس قمی ابتدای هر دعا یا زیارت یا اعمال آورده، به زبان فارسی است. اما متن دعاها و زیارتها که به عربی است توسط برخی از مترجمان به فارسی ترجمه شدهاند. معروفترین و رایجترین ترجمه فارسی مفاتیح، ترجمه مهدی الهی قمشهای است.
مفاتیح به زبانهای دیگر از جمله انگلیسی (دست کم چهار ترجمه)، فرانسوی، ترکی، اردو و اسپانیایی نیز ترجمه شده است
کتاب مفاتیح الجنان از آن جهت که شامل بسیاری از ادعیه و زیارات و اعمال مورد نیاز مردم در زندگی روزمره مردم بوده است و متنون درج شده آن از لحاظ سندی و روایی معتبر می باشد بسیار مورد توجه مخصوصا مردم ایران قرار گرفته است و تا به حدی که در اکثر اماکن مذهبی و حتی خانه ها در کنار کتاب قرآن کریم قرار گرفته است .
آورده اند که شیخ عباس قمی مفاتیح را بهانگیزه اصلاح کتاب مِفتاح الجنان( نوشته است که در آن زمان رایج و دعاهای بدون سندی در آن بوده است ) و کسانی از او خواسته بودند که دعاهای سنددار کتاب را جدا نموده به همراه سایر دعاهای معتبر بنویسد که ماحصل کار منجر به تالیف کتاب مفاتیح الجنان گشت .
قابل توجه است که از ابتدای انقلاب اسلامی تا کنون چیزی حدود 45 سال گذشته بیش از 28 میلیون نسخه از کتاب مفاتیح الجنان چاپ شده است و این عدد به غیر منتخب مفاتیح و یا کتب دیگری که اقتباس از مفاتیح الجنان است می باشد که خود بر اهمیت این کتاب و مورد استفاده قرار گرفتن آن توسط مردم ایران دارد .
مفاتیح الجنان یک بخش اصلی دارد که در سه باب شکل یافته است.
شیخ عباس قمی دعاها را به همراه سند نیاورده است، بلکه فقط بیان کرده دعا را از کدام منبع نقل میکند.
معمولاً در ابتدای مفاتیح الجنان، چند سوره بلند و کوچک قرآن چاپ میشو که در اصل کتاب نیامده است
شامل تعقیبات نمازها، اعمال شب و روز و ایام هفته، نمازهای معروف مثل نماز حضرت رسول(ص)، نماز امیرالمؤمنین(ع)، نماز حضرت فاطمه(س)،نماز جعفر طیار، زیارت ائمه در روزهای هفته، برخی از دعاها و مناجاتها
این باب برای بیان اعمال مستحبی در طول سال قمری تنظیم شده است. مطالب این قسمت از ماه رجب شروع شده و با اعمال ماه جمادی الثانی و سپس اعمال نوروز و ماههای رومی تمام میشود. مناجات شعبانیه، در اعمال ماه شعبان، دعای ابوحمزه ثمالی، دعای افتتاح و دعای سحر معروف، اعمال شبهای قدر در اعمال ماه رمضان، دعای امام حسین در روز عرفه در اعمال ماه ذی الحجة جزو معروفترین و مشهورترین مطالب این بخش از مفاتیح به شمار میروند.
در این باب ابتدا مطالبی درباره آداب سفر و زیارت و نیز اذن دخول حرمها ذکر شده است. نخستین زیارت، زیارت رسول خدا(ص) است که بعد از آن، زیارت حضرت فاطمه(س) و سپس زیارت ائمه بقیع آمده است. علاوه بر زیارت دوازده امام، این بخش شامل زیارت امامزادگان و بعضی از بزرگان و علمای شیعه نیز میشود، زیارتهایی مثل زیارت حضرت حمزه،مسلم بن عقیل، فاطمه بنت اسد، شهدای جنگ احد، سلمان فارسی و غیره. اعمال برخی از مساجد معروف مثل مسجد کوفه، مسجد صعصعه نیز در این بخش گنجانده شده است.
در این بخش هشت مطلب به مفاتیح افزوده شده است که به اعتقاد شیخ عباس قمی نیاز مردم به این دعاها زیاد بوده است. این هشت مطلب عبارتند از:
باقیات الصالحات کتابی از شیخ عباس قمی است که خود آن را در حاشیه مفاتیح نوشته و منتشر کرده است. به گفته شیخ عباس قمی نگارش این بخش در جمعه ۱۹ محرم سال ۱۳۴۵ق به پایان رسیده است در چاپهای مختلف مفاتیح الجنان، این کتاب به همراه مفاتیح عرضه شده است. این کتاب دارای شش باب و بخشی به عنوان ملحقات است که عبارتاند از:
برخی منابع که شیخ عباس قمی در تألیف مفاتیح الجنان از آنها استفاده کرده و در این کتاب نام برده است، به شرح زیر است: