خیریه شعف
متن کامل فصل سوم : دعاهای وقت بیرون آمدن از منزل از رساله باقیات الصالحات کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی، همراه با ترجمه فارسی.
در بیان چند دعا که هنگام بیرونآمدن از خانه خوانده مىشود و آنها هشت دعاست اول: از حضرت امام صادق علیه السّلام نقل شده است انسان زمانى که خواست از خانه خارج شود، هنگام نیّت خروج سه مرتبه بگوید: الله اکبر و سه مرتبه
بِاللهِ اَخْرُجُ وَ بِاللهِ اَدْخُلُ وَ عَلَى اللهِ اَتَوَکَّلُ
به کمک خدا بیرون مىروم، و به کمک خدا وارد مىشود، و بر خدا توکّل مىکنم
آنگاه بگوید:
اَللّهُمَّ افْتَحْ لى فى وَجْهى هذا بِخَیْرٍ وَ اخْتِمْ لى بِخَیْرٍ وَقِنى شَرَّ کُلِّ دآبَّةٍ اَنْتَ آخِذٌ بِناصِیَتِها اِنَّ رَبّى عَلى صِراطٍ مُسْتَقیمٍ
خدایا در این روز به رویم بگشا به خیر، و برایم پایان بده به خیر، و از شرّ هر جنبندهاى تو که گیرنده مهارش هستى حفظم کن، به درستى که پرودرگارم بر راهى مستقیم است
پیوسته در پناه خداى عزّ و جلّ باشد، تا به همان مکانى که در آن بود بازگردد. دوم: از امام زین العابدین علیه السّلام روایت شده است که به هنگام بیرون رفتن از در خانه بگوید:
بِسْمِ اللهِ آمَنْتُ بِاللهِ وَ تَوَکَّلْتُ عَلَى اللهِ
به نام خدا، ایمان آوردم به خدا، و بر خدا توکل کردم
سوم: از امام باقر علیه السّلام نقل شده است که هرکس زمانى که از منزلش بیرون مىرود بگوید:
بِسْمِ اللهِ حَسْبِىَ اللهُ تَوَکَّلْتُ عَلَى اللهِ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ خَیْرَ اُمُورى کُلِّها وَ اَعُوذُبِکَ مِنْ خِزْىِ الدُّنْیا وَ عَذابِ الاْخِرَةِ
به نام خدا، خدا مرا بس است، بر خدا توکل کردم، خدایا خیر همه کارهایم را از تو مىخواهم، و از خارى دنیا و عذاب آخرت به تو پناه مىآورم
خدا آنچه از امر دنیا و آخرت او را اندوهگین مىسازد کفایت مىفرماید. چهارم: از حضرت امام صادق علیه السّلام نقل شده است که وقتى که از منزل خود بیرون مىروى بگو:
بِسْمِ اللهِ تَوَکَّلْتُ عَلَى اللهِ لا حَوْلَ وَلاقُوَّةَ اِلّا بِاللهِ اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ خَیْرَ ما خَرَجْتُ لَهُ وَ اَعُوذُبِکَ مِنْ شَرِّ ما خَرَجْتُ لَهُ اَللّهُمَّ اَوْسِعْ عَلَىَّ مِنْ فَضْلِکَ وَ اَتْمِمْ عَلَىَّ نِعْمَتَکَ وَاسْتَعْمِلْنى فى طاعَتِکَ وَاجْعَلْ رَغْبَتى فیما عِنْدَکَ وَ تَوَفَّنى عَلى مِلَّتِکَ وَ مِلَّةِ رَسُولِکَ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ
به نام خدا، توکّل کردم بر خدا، جنبش و نیرویى نیست مگر به خدا، خدایا، خیر آنچه به خاطرش از خانه بیرون شدم از تو مىخواهم، و از شرّ آنچه به خاطرش بیرون آمدم به تو پناه مىآورم، خدایا از فضلت بر من وسعت بخش، و نعمتت را بر من کامل کن، و مرا در طاعتت به کار گیر، و اشتیاقم را در آنچه نزد توست قرار ده، و مرا بر آیینت و آیین رسولت بمیران
پنجم: از امام رضا علیه السّلام نقل شده است که پدرم زمانى که از منزل خارج مىشد، این کلمات را مىگفت:
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ خَرَجْتُ بِحَوْلِ اللهِ وَ قُوَّتِهِ لابِحَوْلٍ مِنّى وَ لا قُوَّتى بَلْ بِحَوْلِکَ وَ قُوَّتِکَ یا رَبِّ مُتَعَرِّضاً لِرِزْقِکَ فَاْتِنى بِهِ فى عافِیَةٍ
به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانىاش همیشگى است، خارج شدم به قوت و ینروى خدا، نه به قدرت و نیروى خویش، بلکه به قدرت و نیروى تو، اى پروردگارم روزىات را خواستارم، آن را در عین عافیت به من عنایت کن
ششم: از حضرت صادق علیه السّلام روایت شده است که هرکه از منزلش بیرون مىرود، ده مرتبه سوره قل هو الله احد بخواند، پیوسته در حفظ خداى عزّ و جل باشد، و تا به منزلش بازگردد، خدا از او محافظت نماید. هفتم: از امام هفتم علیه السّلام روایت شده است که هرگاه خواستب به سفر روى، بر در خانهات بایست، و سورههاى حمد و قل هو الله احد و قل اعو بربن النّاس و قل اعوذ بربّ الفلق را از پیش رو، و از طرف راست و چپ بخوان، آنگاه بگو:
اَللّهُمَّ احْفَظْنى وَاحْفَظْ ما مَعِىَ وَ سَلِّمْنى وَ سَلِّمْ ما مَعِىَ وَ بَلِّغْنى وَ بَلِّغْ ما مَعِىَ بَلاغاً حَسَناً
خدایا مرا و آنچه با من است حفظ کن، و مرا و آنچه با من است به سلامت دار، و مرا و آنچه با من است به نیکى برسان
هشتم: و نیز از آن حضرت روایت شده است که هرگاه در سفر یا حضر [حضر یعنى ماندن در وطن، در مقابل سفر] از منزلت بیرون رفتى بگو:
بِسْمِ اللهِ آمَنْتُ بِاللهِ وَ تَوَکَّلْتُ عَلَى اللهِ ما شاءَ اللهُ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ اِلّا بِاللهِ
به نام خدا، به خدا ایمان آوردم، و بر خدا توکل کردم، آنچه خدا خواست، جنبش و نیرویى نیست مگر به خدا
گوشه یا لبه صفحه را بگیرید و بکشید تا ورق بخورد.
در باب صدقه امام باقر (ع) می فرمایند :
صدقه 70 بلا از بلاهای دنیا را به همراه مرگ بد را از انسان دفع می کند و صدقه دهنده هر گز با مرگ بد نمی میرد علاوه بر اجر اخروی که برای او ذخیره می شود .
تالیف شیخ عباس قمی که بین سال های 1294 – 1359 هجری قمری که برابر با 1255 – 1318 هجری شمسی می زیست و در حرم امام علی(ع) در نجف مدفون گشت. کتاب مفاتیح الجنان مجموعه ای است از دعاها ، مناجات و زیارات و اعمال مخصوص ماه های سال می باشد که برگرفته از احادیث و یا روایاتی که از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار بیان شده است که به زبان عربی نوشته شده است و شیخ در ابتدای بعضی از دعاها و یا زیارات و اعمال توضیحاتی به فارسی درج کرده است .قسمت اعظمی از کتاب مفاتیح الجنان در حقیقت اقتباس شده از کتاب های (زادالمعال علامه مجلسی ، اقبال سید بن طاووی و مصباح کفعمی می باشد )
دیری نگذشت که در تمام ایران نسخه هایی از این کتاب در مساجد ، زیارتگاه ها پخش شد و مسلمانان جهت خواندن دعاها و زیارات در اماکن مقدس از آن استفاده نمودند این کتاب را خوشنویسان بزرگی چون طاهر خوشنویس،مصباحزاده، میرزا احمد زنجانی، محمدرضا افشاری و دیگران با خط نسخ و نستعلیق نوشتهاند.
توضیحاتی که شیخ عباس قمی ابتدای هر دعا یا زیارت یا اعمال آورده، به زبان فارسی است. اما متن دعاها و زیارتها که به عربی است توسط برخی از مترجمان به فارسی ترجمه شدهاند. معروفترین و رایجترین ترجمه فارسی مفاتیح، ترجمه مهدی الهی قمشهای است.
مفاتیح به زبانهای دیگر از جمله انگلیسی (دست کم چهار ترجمه)، فرانسوی، ترکی، اردو و اسپانیایی نیز ترجمه شده است
کتاب مفاتیح الجنان از آن جهت که شامل بسیاری از ادعیه و زیارات و اعمال مورد نیاز مردم در زندگی روزمره مردم بوده است و متنون درج شده آن از لحاظ سندی و روایی معتبر می باشد بسیار مورد توجه مخصوصا مردم ایران قرار گرفته است و تا به حدی که در اکثر اماکن مذهبی و حتی خانه ها در کنار کتاب قرآن کریم قرار گرفته است .
آورده اند که شیخ عباس قمی مفاتیح را بهانگیزه اصلاح کتاب مِفتاح الجنان( نوشته است که در آن زمان رایج و دعاهای بدون سندی در آن بوده است ) و کسانی از او خواسته بودند که دعاهای سنددار کتاب را جدا نموده به همراه سایر دعاهای معتبر بنویسد که ماحصل کار منجر به تالیف کتاب مفاتیح الجنان گشت .
قابل توجه است که از ابتدای انقلاب اسلامی تا کنون چیزی حدود 45 سال گذشته بیش از 28 میلیون نسخه از کتاب مفاتیح الجنان چاپ شده است و این عدد به غیر منتخب مفاتیح و یا کتب دیگری که اقتباس از مفاتیح الجنان است می باشد که خود بر اهمیت این کتاب و مورد استفاده قرار گرفتن آن توسط مردم ایران دارد .
مفاتیح الجنان یک بخش اصلی دارد که در سه باب شکل یافته است.
شیخ عباس قمی دعاها را به همراه سند نیاورده است، بلکه فقط بیان کرده دعا را از کدام منبع نقل میکند.
معمولاً در ابتدای مفاتیح الجنان، چند سوره بلند و کوچک قرآن چاپ میشو که در اصل کتاب نیامده است
شامل تعقیبات نمازها، اعمال شب و روز و ایام هفته، نمازهای معروف مثل نماز حضرت رسول(ص)، نماز امیرالمؤمنین(ع)، نماز حضرت فاطمه(س)،نماز جعفر طیار، زیارت ائمه در روزهای هفته، برخی از دعاها و مناجاتها
این باب برای بیان اعمال مستحبی در طول سال قمری تنظیم شده است. مطالب این قسمت از ماه رجب شروع شده و با اعمال ماه جمادی الثانی و سپس اعمال نوروز و ماههای رومی تمام میشود. مناجات شعبانیه، در اعمال ماه شعبان، دعای ابوحمزه ثمالی، دعای افتتاح و دعای سحر معروف، اعمال شبهای قدر در اعمال ماه رمضان، دعای امام حسین در روز عرفه در اعمال ماه ذی الحجة جزو معروفترین و مشهورترین مطالب این بخش از مفاتیح به شمار میروند.
در این باب ابتدا مطالبی درباره آداب سفر و زیارت و نیز اذن دخول حرمها ذکر شده است. نخستین زیارت، زیارت رسول خدا(ص) است که بعد از آن، زیارت حضرت فاطمه(س) و سپس زیارت ائمه بقیع آمده است. علاوه بر زیارت دوازده امام، این بخش شامل زیارت امامزادگان و بعضی از بزرگان و علمای شیعه نیز میشود، زیارتهایی مثل زیارت حضرت حمزه،مسلم بن عقیل، فاطمه بنت اسد، شهدای جنگ احد، سلمان فارسی و غیره. اعمال برخی از مساجد معروف مثل مسجد کوفه، مسجد صعصعه نیز در این بخش گنجانده شده است.
در این بخش هشت مطلب به مفاتیح افزوده شده است که به اعتقاد شیخ عباس قمی نیاز مردم به این دعاها زیاد بوده است. این هشت مطلب عبارتند از:
باقیات الصالحات کتابی از شیخ عباس قمی است که خود آن را در حاشیه مفاتیح نوشته و منتشر کرده است. به گفته شیخ عباس قمی نگارش این بخش در جمعه ۱۹ محرم سال ۱۳۴۵ق به پایان رسیده است در چاپهای مختلف مفاتیح الجنان، این کتاب به همراه مفاتیح عرضه شده است. این کتاب دارای شش باب و بخشی به عنوان ملحقات است که عبارتاند از:
برخی منابع که شیخ عباس قمی در تألیف مفاتیح الجنان از آنها استفاده کرده و در این کتاب نام برده است، به شرح زیر است: