خیریه شعف
متن کامل فصل دوم : بعضی از دعاهای وقت خوابیدن و بیدار شدن از رساله باقیات الصالحات کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی، همراه با ترجمه فارسی.
و آنها هفت دعاست: اول: از حضرت صادق علیه السّلام روایت شده: کسىکه هنگام قرار گرفتن در خوابگاهش سه مرتبه بگوید:
اَلْحَمْدُ للهِ الَّذى عَلا فَقَهَرَ وَالْحَمْدُ للهِ الَّذى بَطَنَ فَخَبَرَ وَالْحَمْدُللهِ الَّذى مَلَکَ فَقَدَرَ وَالْحَمْدُ للهِ الَّذى یُحْیىِ الْمَوْتى وَ یُمیتُ الاَْحْیآءَ وَ هُوَ عَلى کُلِّ شَىْءٍ قَدیرٌ
ستایش خداى را که برتر آمد و چیره گشت، و ستایش خداى را که نهان است و آگاه، و ستایش خداى را ه مالک است و نیرومند، و ستایش خداى را که مردگان را زنده مىکند، و زندگان را مىمیراند، و او بر هرچیز تواناست
از گناهانش بیرون آید، همانند روزى که از مادر متولد شده، و شیخ صدوق و شیخ طوسى هم این روایت را نقل کردهاند. و در» عدّة الدّاعى «از حضرت صادق علیه السّلام نقل کرده: این دعا کمترین چیزى است که از تحمید [یعنى حمد و ستایشگویى] کفایت مىکند. ولى در آن روایت حمد دوم پس از حمد سوم است. دوم: از آن حضرت روایت شده: رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم هنگامى که در رختخواب خود قرار مىگرفت ایة الکرسى مىخواند و مىگفت:
بِسْمِ اللهِ آمَنْتُ بِاللهِ وَ کَفَرْتُ بِالطّاغُوتِ اَللّهُمَّ احْفَظْنى فى مَنامى وَ فى یَقَظَتى
به نام خدا، به خدا ایمان آوردم، و به طاغوت کافر شدم، خدایا مرا در خوابوبیدارى حفظ کن
سوم: از مفضّل بن عمر نقل شده: امام صادق علیه السّلام به من فرمود: اگر بتوانى شب نکن، مگر اینکه خود را به یازده حرف پناه دهى، گفتم: مرا از آنها خبر ده، فرمود: بگو:
اَعُوذُ بِعِزَّةِ اللهِ وَ اَعُوذُ بِقُدْرَةِ اللهِ وَ اَعُوذُ بِجَلالِ اللهِ وَ اَعُوذُ بِسُلْطانِ اللهِ وَ اَعُوذُ بِجَمالِ اللهِ وَ اَعُوذُ بِدَفْعِ اللهِ وَ اَعُوذُ بِمَنْعِ اللهِ وَ اَعُوذُ بِجَمْعِ اللهِ وَ اَعُوذُ بِمُلْکِ اللهِ وَ اَعُوذُ بِوَجْهِ اللهِ وَ اَعُوذُ بِرَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ مِنْ شَرِّ ما خَلَقَ وَ بَرَءَ وَ ذَرَءَ
پناه مىبرم به عزّت خدا، و پناه مىبرم به قدرت قدا، و پناه مىبرم به جلال خدا، و پناه مىبرم به سلطنت خدا، و پناه مىبرم به جمال خدا، و پناه مىبرم به دفاع خدا، و پناه مىبرم به جلوگیرى خدا، و پناه مىبرم به جمعآورى خدا، و پناه مىبرم به فرمانروایى خدا، و پناه مىبرم به جلوه خدا، و پناه مىبرم به رسول خدا (درود خدا بر او و خاندانش) از شرّ آنچه آفرید و پدید آورد و هستى بخشید
و خود را هرگاه که خواهى به این کلمات حفظ کن. چهارم: از حضرت صادق علیه السّلام نقل شده: کسىکه درخوابگاهش قرا رگیرد، و صد مرتبه توحید بخواند، از گناهان پنجاه ساله خود پاک شود. و نیز از آن حضرت روایت شده: کسىکه در رختخوابش جاى گیرد، و قل یا ایّها الکافرون و قل هو الله احد بخواند، حق تعالى بیزارى از شرک را براى او بنویسد. پنجم: از حضرت صادق علیه السّلام نقل شده: رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم فرمود: کسىکه قصد کرده براى نماز شب برخیزد، و در رختخواب قرار گرفته بگوید:
اَللّهُمَّ لاتُؤْمِنّى مَکْرَکَ وَلاتُنْسِنى ذِکْرَکَ وَلا تَجْعَلْنى مِنَ الْغافِلینَ اَقُومُ ساعَةَ کَذا وَ کَذا
خدایا مرا ایمن از مکرت مدار، و ذکرت را از یادم مبر، و از بىخبران قرارم مده، ساعت چند و چند برمىخیزم
حق تعالى فرشتهاى را بر او بگمارد، که در آن ساعت بیدارش کند. ششم: و از آن حضرت روایت شده: هرگاه یکى از شما در شب از خواب برخاست بگوید:
سُبْحانَ اللهِ رَبِّ النَّبِییّنَ وَ اِلهِ الْمُرْسَلینَ وَ رَبِّ الْمُسْتَضْعَفینَ وَالْحَمْدُ للهِ الَّذى یُحْیىِ الْمَوْتى وَ هُوَ عَلى کُلِّشَىْءٍ قَدیرٌ
منزّه است خدا، پروردگار پیامبران، و معبود فرستادگان، و پروردگار مستضعفان، و ستایش خداى را که مردگان را زنده مىکند، و او بر هرچیز تواناست
زمانى که این کلمات را بگوید، خداى تبارک و تعالى مىفرماید: بنده من راست گفت و شکر بجا آورد. هفتم: از عبد الرحمن بن حجّاج روایت شده: حضرت صادق علیه السّلام آخر شب از خواب برمىخواست، صدا را در حدّى که اهل خانه بشنوند بلند مىکرد و مىگفت:
اَللّهُمَّ اَعِنّى عَلى هَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ وَسِّعْ عَلَىَّ ضیقَ الْمَضْجَعِ وَارْزُقْنى خَیْرَ ما قَبْلَ الْمَوْتِ وَارْزُقْنى خَیْرَ ما بَعْدَ الْمَوْتِ
خدا یا مرا بر هراس قیامت کمک کن، و تنگى قبرم را وسعت بخش، و خیر آنچه پیش از مرگ، و پس از مرگ است نصیب من فرما
گوشه یا لبه صفحه را بگیرید و بکشید تا ورق بخورد.
در باب صدقه امام باقر (ع) می فرمایند :
صدقه 70 بلا از بلاهای دنیا را به همراه مرگ بد را از انسان دفع می کند و صدقه دهنده هر گز با مرگ بد نمی میرد علاوه بر اجر اخروی که برای او ذخیره می شود .
تالیف شیخ عباس قمی که بین سال های 1294 – 1359 هجری قمری که برابر با 1255 – 1318 هجری شمسی می زیست و در حرم امام علی(ع) در نجف مدفون گشت. کتاب مفاتیح الجنان مجموعه ای است از دعاها ، مناجات و زیارات و اعمال مخصوص ماه های سال می باشد که برگرفته از احادیث و یا روایاتی که از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار بیان شده است که به زبان عربی نوشته شده است و شیخ در ابتدای بعضی از دعاها و یا زیارات و اعمال توضیحاتی به فارسی درج کرده است .قسمت اعظمی از کتاب مفاتیح الجنان در حقیقت اقتباس شده از کتاب های (زادالمعال علامه مجلسی ، اقبال سید بن طاووی و مصباح کفعمی می باشد )
دیری نگذشت که در تمام ایران نسخه هایی از این کتاب در مساجد ، زیارتگاه ها پخش شد و مسلمانان جهت خواندن دعاها و زیارات در اماکن مقدس از آن استفاده نمودند این کتاب را خوشنویسان بزرگی چون طاهر خوشنویس،مصباحزاده، میرزا احمد زنجانی، محمدرضا افشاری و دیگران با خط نسخ و نستعلیق نوشتهاند.
توضیحاتی که شیخ عباس قمی ابتدای هر دعا یا زیارت یا اعمال آورده، به زبان فارسی است. اما متن دعاها و زیارتها که به عربی است توسط برخی از مترجمان به فارسی ترجمه شدهاند. معروفترین و رایجترین ترجمه فارسی مفاتیح، ترجمه مهدی الهی قمشهای است.
مفاتیح به زبانهای دیگر از جمله انگلیسی (دست کم چهار ترجمه)، فرانسوی، ترکی، اردو و اسپانیایی نیز ترجمه شده است
کتاب مفاتیح الجنان از آن جهت که شامل بسیاری از ادعیه و زیارات و اعمال مورد نیاز مردم در زندگی روزمره مردم بوده است و متنون درج شده آن از لحاظ سندی و روایی معتبر می باشد بسیار مورد توجه مخصوصا مردم ایران قرار گرفته است و تا به حدی که در اکثر اماکن مذهبی و حتی خانه ها در کنار کتاب قرآن کریم قرار گرفته است .
آورده اند که شیخ عباس قمی مفاتیح را بهانگیزه اصلاح کتاب مِفتاح الجنان( نوشته است که در آن زمان رایج و دعاهای بدون سندی در آن بوده است ) و کسانی از او خواسته بودند که دعاهای سنددار کتاب را جدا نموده به همراه سایر دعاهای معتبر بنویسد که ماحصل کار منجر به تالیف کتاب مفاتیح الجنان گشت .
قابل توجه است که از ابتدای انقلاب اسلامی تا کنون چیزی حدود 45 سال گذشته بیش از 28 میلیون نسخه از کتاب مفاتیح الجنان چاپ شده است و این عدد به غیر منتخب مفاتیح و یا کتب دیگری که اقتباس از مفاتیح الجنان است می باشد که خود بر اهمیت این کتاب و مورد استفاده قرار گرفتن آن توسط مردم ایران دارد .
مفاتیح الجنان یک بخش اصلی دارد که در سه باب شکل یافته است.
شیخ عباس قمی دعاها را به همراه سند نیاورده است، بلکه فقط بیان کرده دعا را از کدام منبع نقل میکند.
معمولاً در ابتدای مفاتیح الجنان، چند سوره بلند و کوچک قرآن چاپ میشو که در اصل کتاب نیامده است
شامل تعقیبات نمازها، اعمال شب و روز و ایام هفته، نمازهای معروف مثل نماز حضرت رسول(ص)، نماز امیرالمؤمنین(ع)، نماز حضرت فاطمه(س)،نماز جعفر طیار، زیارت ائمه در روزهای هفته، برخی از دعاها و مناجاتها
این باب برای بیان اعمال مستحبی در طول سال قمری تنظیم شده است. مطالب این قسمت از ماه رجب شروع شده و با اعمال ماه جمادی الثانی و سپس اعمال نوروز و ماههای رومی تمام میشود. مناجات شعبانیه، در اعمال ماه شعبان، دعای ابوحمزه ثمالی، دعای افتتاح و دعای سحر معروف، اعمال شبهای قدر در اعمال ماه رمضان، دعای امام حسین در روز عرفه در اعمال ماه ذی الحجة جزو معروفترین و مشهورترین مطالب این بخش از مفاتیح به شمار میروند.
در این باب ابتدا مطالبی درباره آداب سفر و زیارت و نیز اذن دخول حرمها ذکر شده است. نخستین زیارت، زیارت رسول خدا(ص) است که بعد از آن، زیارت حضرت فاطمه(س) و سپس زیارت ائمه بقیع آمده است. علاوه بر زیارت دوازده امام، این بخش شامل زیارت امامزادگان و بعضی از بزرگان و علمای شیعه نیز میشود، زیارتهایی مثل زیارت حضرت حمزه،مسلم بن عقیل، فاطمه بنت اسد، شهدای جنگ احد، سلمان فارسی و غیره. اعمال برخی از مساجد معروف مثل مسجد کوفه، مسجد صعصعه نیز در این بخش گنجانده شده است.
در این بخش هشت مطلب به مفاتیح افزوده شده است که به اعتقاد شیخ عباس قمی نیاز مردم به این دعاها زیاد بوده است. این هشت مطلب عبارتند از:
باقیات الصالحات کتابی از شیخ عباس قمی است که خود آن را در حاشیه مفاتیح نوشته و منتشر کرده است. به گفته شیخ عباس قمی نگارش این بخش در جمعه ۱۹ محرم سال ۱۳۴۵ق به پایان رسیده است در چاپهای مختلف مفاتیح الجنان، این کتاب به همراه مفاتیح عرضه شده است. این کتاب دارای شش باب و بخشی به عنوان ملحقات است که عبارتاند از:
برخی منابع که شیخ عباس قمی در تألیف مفاتیح الجنان از آنها استفاده کرده و در این کتاب نام برده است، به شرح زیر است: