خیریه شعف
متن کامل سوره انسان از سوره های منتخب قرآن کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی، همراه با ترجمه فارسی.
بِسْمِ ﭐللهِ ﭐلرَّحْمَنِ ﭐلرَّحِيمِ
به نام خدا که رحمتش بىاندازه استو مهربانىاش همیشگى.
هَلْ أَتَى عَلَى ﭐلْإِنسَانِ حِینٌ مِّنَ ﭐلدَّهْرِ لَمْ یَکُن شَیْئاً مَّذْکُوراً ﴿۱﴾
آیا بر انسان زمانى از روزگار گذشت که چیزى در خور ذکر نبود؟ «۱»
إِنَّا خَلَقْنَا ﭐلْإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَّبْتَلِیهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِیعاً بَصِیراً ﴿۲﴾
ما انسان را از نطفه آمیخته و مختلطى] از مواد و عناصر] آفریدیم و او را از حالتى به حالتى و شکلى به شکلى [از نطفه به علقه، از علقه به مضغه، از مضغه به استخوان تا طفلى کامل] درآوردیم، پس او را شنوا و بینا قرار دادیم. «۲»
إِنَّا هَدَیْنَاهُ ﭐلسَّبِیلَ إِمَّا شَاکِراً وَإِمَّا کَفُوراً ﴿۳﴾
ما راه را به او نشان دادیم یا سپاس گزار خواهد بود یا ناسپاس. «۳»
إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلْکَافِرِینَ سَلَاسِلَاْ وَأَغْلَالاًَ وَسَعِیراً ﴿۴﴾
ما براى کافران زنجیرها و بندها و آتش فروزان آماده کردهایم. «۴»
إِنَّ ﭐلْأَبْرَارَ یَشْرَبُونَ مِن کَأْسٍ کَانَ مِزَاجُهَا کَافُوراً ﴿۵﴾
همانا نیکان همواره از جامى مىنوشند که نوشیدنىاش آمیخته به کافور [آن ماده سرد و سپید و معطر] است. «۵»
عَیْناً یَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ ﭐللهِ یُفَجِّرُونَهَا تَفْجِیراً ﴿۶﴾
آنجام از چشمهاى است که همواره بندگان خدا از آن مىنوشند و آن را به دلخواهشان هرگونه که بخواهند جارى مىنمایند. «۶»
یُوفُونَ بِـﭑلنَّذْرِ وَیَخَافُونَ یَوْماً کَانَ شَرُّهُ مُسْتَطِیراً ﴿۷﴾
[همانان که] همواره نذرشان را وفا مىکنند، و از روزى که آسیب و گزندش گسترده است مىترسند، «۷»
وَیُطْعِمُونَ ﭐلطَّعَامَ عَلَىٰ حُبِّهِ مِسْکِیناً وَیَتِیماً وَأَسِیراً ﴿۸﴾
و غذا را در عین دوست داشتنش، به مسکین و یتیم و اسیر انفاق مىکنند. «۸»
إِنَّمَا نُطْعِمُکُمْ لِوَجْهِ ﭐللهِ لَا نُرِیدُ مِنکُمْ جَزَاءً وَلَا شُکُوراً ﴿۹﴾
[و مىگویند: [ما شما را فقط براى خشنودى خدا اطعام مىکنیم و انتظار هیچ پاداش و سپاسى را از شما نداریم. «۹»
إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا یَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِیراً ﴿۱۰﴾
ما از پروردگارمان در روزى که روز عبوس و بسیار هولناکى است مىترسیم. «۱۰»
فَوَقَاهُمُ ﭐللهُ شَرَّ ذَ ٰلِکَ ﭐلْیَوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُوراً ﴿۱۱﴾
پس خدا نگهدار آنان از آسیب و گزند آن روز است و شادابى و شادمانى به آنان عطا مىکند. «۱۱»
وَجَزَاهُم بِمَا صَبَرُواْ جَنَّةً وَحَرِیراً ﴿۱۲﴾
و آنان را براى اینکه] در برابر تکالیف دینى و حوادث روزگار] شکیبایى ورزیدند، بهشتى [عنبرسرشت] و لباسى ابریشمین پاداش مىدهد. «۱۲»
مُتَّکِئِینَ فِیهَا عَلَى ﭐلْأَرَائِکِ لَا یَرَوْنَ فِیهَا شَمْساً وَلَا زَمْهَرِیراً ﴿۱۳﴾
در آنجا بر تختها تکیه مىزنند، در حالى که آفتابى [که از گرمایش ناراحت شوند] و سرمایى [که از سختىاش به زحمت افتند] نمىبینند، «۱۳»
وَدَانِیَةً عَلَیْهِمْ ظِلَالُهَا وَذُلِّلَتْ قُطُوفُهَا تَذْلِیلاًَ ﴿۱۴﴾
و سایههاى درختان به آنان نزدیک و میوههایش به آسانى در دسترس است، «۱۴»
وَیُطَافُ عَلَیْهِم بِئَانِیَةٍ مِّن فِضَّةٍ وَأَکْوَابٍ کَانَتْ قَوَارِیرَا ﴿۱۵﴾
و ظرفهایى از نقره فام، و قدحهایى بلورین [که پر از غذا و نوشیدنى است] پیرامون آنان مىگردانند؛ «۱۵»
قَوَارِیرَ مِن فِضَّةٍ قَدَّرُوهَا تَقْدِیراً ﴿۱۶﴾
جامهایى از نقره که آنها را به اندازه مناسب اندازهگیرى کردهاند، «۱۶»
وَیُسْقَوْنَ فِیهَا کَأْساً کَانَ مِزَاجُهَا زَنجَبِیلاًَ ﴿۱۷﴾
و در آنجا جامى که نوشیدنىاش آمیخته به زنجبیل است، به آنان مىنوشانند، «۱۷»
عَیْناً فِیهَا تُسَمَّىٰ سَلْسَبِیلاًَ ﴿۱۸﴾
از چشمهاى در آنجا که «سلسبیل» نامیده شود، «۱۸»
وَیَطُوفُ عَلَیْهِمْ وِلْدَانٌ مُّخَلَّدُونَ إِذَا رَأَیْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤاً مَّنثُوراً ﴿۱۹﴾
و پیرامونشان نوجوانانى جاودانى [براى پذیرایى از آنان] مىگردند، که چون آنان را ببینى پندارى مرواریدى پراکندهاند، «۱۹»
وَإِذَا رَأَیْتَ ثَمَّ رَأَیْتَ نَعِیماً وَمُلْکاً کَبِیراً ﴿۲۰﴾
و چون آنجا را ببینى، نعمتى فراوان و کشورى بزرگ بینى، «۲۰»
عَالِیَهُمْ ثِیَابُ سُندُسٍ خُضْرٌ وَإِسْتَبْرَقٌ وَحُلُّواْ أَسَاوِرَ مِن فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَاباً طَهُوراً ﴿۲۱﴾
بر اندامشان جامههایى از حریر نازک و سبز رنگ و دیباى ستبر است و با دستبندهایى از نقره آراسته شدهاند، و پروردگارشان باده طهور به آنان مىنوشاند. «۲۱»
إِنَّ هَذَا کَانَ لَکُمْ جَزَاءً وَکَانَ سَعْیُکُم مَّشْکُوراً ﴿۲۲﴾
[به آنان گوید:] یقیناً این [نعمتها] پاداش شماست و تلاشتان مقبول افتاده است؛ «۲۲»
إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا عَلَیْکَ ﭐلْقُرْءَانَ تَنزِیلاًَ ﴿۲۳﴾
به راستى ما قرآن را به تدریج بر تو نازل کردیم؛ «۲۳»
فَـﭑصْبِرْ لِحُکْمِ رَبِّکَ وَلَا تُطِعْ مِنْهُمْ ءَاثِماً أَوْ کَفُوراً ﴿۲۴﴾
پس در برابر فرمان پروردگارت شکیبا باش، و از هیچ گنهکار یا کافرى از این مردم اطاعت مکن، «۲۴»
وَﭐذْکُرِ ﭐسْمَ رَبِّکَ بُکْرَةً وَأَصِیلاًَ ﴿۲۵﴾
و صبح و شام نام پروردگارت را یاد کن. «۲۵»
وَمِنَ ﭐللَّیْلِ فَـﭑسْجُدْ لَهُ وَسَبِّحْهُ لَیْلاًَ طَوِیلاًَ ﴿۲۶﴾
و پارهاى از شب را سر به سجده گذار، و او را در شب طولانى تسبیح گوى. «۲۶»
إِنَّ هَـٰؤُلَاءِ یُحِبُّونَ ﭐلْعَاجِلَةَ وَیَذَرُونَ وَرَاءَهُمْ یَوْماً ثَقِیلاًَ ﴿۲۷﴾
بىتردید اینان [که گنهکار و ناسپاساند] دنیاى زودگذر را دوست دارند [و فقط براى به دست آوردن آن مىکوشند] و روز هولناک و سختى را که پیش رو دارند وامىگذارند. «۲۷»
نَحْنُ خَلَقْنَاهُمْ وَشَدَدْنَا أَسْرَهُمْ وَإِذَا شِئْنَا بَدَّلْنَا أَمْثَالَهُمْ تَبْدِیلاًَ ﴿۲۸﴾
ما آنان را آفریدیم و مفاصلشان را [با رشتههاى اعصاب و عضلات] استوار کردیم، و هرگاه بخواهیم [آنان را نابود مىکنیم و] امثال و نظایرشان را [که مطیع و فرمانبردارند] به جاى آنان قرار مىدهیم. «۲۸»
إِنَّ هَذِهِ تَذْکِرَةٌ فَمَن شَاءَ ﭐتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِ سَبِیلاًَ ﴿۲۹﴾
همانا این [آیات قرآن] تذکر و هشدارى است؛ پس هر کس خواهان سعادت دنیا و آخرت است راهى به سوى پروردگارش [با تکیه بر این آیات] برگزیند، «۲۹»
وَمَا تَشَاؤُونَ إِلَّا أَن یَشَاءَ ﭐللهُ إِنَّ ﭐللهَ کَانَ عَلِیماً حَکِیماً ﴿۳۰﴾
و تا خدا نخواهد، نخواهید خواست؛ یقیناً خدا همواره دانا و حکیم است. «۳۰»
یُدْخِلُ مَن یَشَاءُ فِی رَحْمَتِهِ وَﭐلظَّالِمِینَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذَاباً أَلِیماً ﴿۳۱﴾
هر کس را بخواهد در رحمتش درآورد و براى ستمکاران عذابى دردناک آماده کرده است. «۳۱»
در باب صدقه امام باقر (ع) می فرمایند :
صدقه 70 بلا از بلاهای دنیا را به همراه مرگ بد را از انسان دفع می کند و صدقه دهنده هر گز با مرگ بد نمی میرد علاوه بر اجر اخروی که برای او ذخیره می شود .
تالیف شیخ عباس قمی که بین سال های 1294 – 1359 هجری قمری که برابر با 1255 – 1318 هجری شمسی می زیست و در حرم امام علی(ع) در نجف مدفون گشت. کتاب مفاتیح الجنان مجموعه ای است از دعاها ، مناجات و زیارات و اعمال مخصوص ماه های سال می باشد که برگرفته از احادیث و یا روایاتی که از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار بیان شده است که به زبان عربی نوشته شده است و شیخ در ابتدای بعضی از دعاها و یا زیارات و اعمال توضیحاتی به فارسی درج کرده است .قسمت اعظمی از کتاب مفاتیح الجنان در حقیقت اقتباس شده از کتاب های (زادالمعال علامه مجلسی ، اقبال سید بن طاووی و مصباح کفعمی می باشد )
دیری نگذشت که در تمام ایران نسخه هایی از این کتاب در مساجد ، زیارتگاه ها پخش شد و مسلمانان جهت خواندن دعاها و زیارات در اماکن مقدس از آن استفاده نمودند این کتاب را خوشنویسان بزرگی چون طاهر خوشنویس،مصباحزاده، میرزا احمد زنجانی، محمدرضا افشاری و دیگران با خط نسخ و نستعلیق نوشتهاند.
توضیحاتی که شیخ عباس قمی ابتدای هر دعا یا زیارت یا اعمال آورده، به زبان فارسی است. اما متن دعاها و زیارتها که به عربی است توسط برخی از مترجمان به فارسی ترجمه شدهاند. معروفترین و رایجترین ترجمه فارسی مفاتیح، ترجمه مهدی الهی قمشهای است.
مفاتیح به زبانهای دیگر از جمله انگلیسی (دست کم چهار ترجمه)، فرانسوی، ترکی، اردو و اسپانیایی نیز ترجمه شده است
کتاب مفاتیح الجنان از آن جهت که شامل بسیاری از ادعیه و زیارات و اعمال مورد نیاز مردم در زندگی روزمره مردم بوده است و متنون درج شده آن از لحاظ سندی و روایی معتبر می باشد بسیار مورد توجه مخصوصا مردم ایران قرار گرفته است و تا به حدی که در اکثر اماکن مذهبی و حتی خانه ها در کنار کتاب قرآن کریم قرار گرفته است .
آورده اند که شیخ عباس قمی مفاتیح را بهانگیزه اصلاح کتاب مِفتاح الجنان( نوشته است که در آن زمان رایج و دعاهای بدون سندی در آن بوده است ) و کسانی از او خواسته بودند که دعاهای سنددار کتاب را جدا نموده به همراه سایر دعاهای معتبر بنویسد که ماحصل کار منجر به تالیف کتاب مفاتیح الجنان گشت .
قابل توجه است که از ابتدای انقلاب اسلامی تا کنون چیزی حدود 45 سال گذشته بیش از 28 میلیون نسخه از کتاب مفاتیح الجنان چاپ شده است و این عدد به غیر منتخب مفاتیح و یا کتب دیگری که اقتباس از مفاتیح الجنان است می باشد که خود بر اهمیت این کتاب و مورد استفاده قرار گرفتن آن توسط مردم ایران دارد .
مفاتیح الجنان یک بخش اصلی دارد که در سه باب شکل یافته است.
شیخ عباس قمی دعاها را به همراه سند نیاورده است، بلکه فقط بیان کرده دعا را از کدام منبع نقل میکند.
معمولاً در ابتدای مفاتیح الجنان، چند سوره بلند و کوچک قرآن چاپ میشو که در اصل کتاب نیامده است
شامل تعقیبات نمازها، اعمال شب و روز و ایام هفته، نمازهای معروف مثل نماز حضرت رسول(ص)، نماز امیرالمؤمنین(ع)، نماز حضرت فاطمه(س)،نماز جعفر طیار، زیارت ائمه در روزهای هفته، برخی از دعاها و مناجاتها
این باب برای بیان اعمال مستحبی در طول سال قمری تنظیم شده است. مطالب این قسمت از ماه رجب شروع شده و با اعمال ماه جمادی الثانی و سپس اعمال نوروز و ماههای رومی تمام میشود. مناجات شعبانیه، در اعمال ماه شعبان، دعای ابوحمزه ثمالی، دعای افتتاح و دعای سحر معروف، اعمال شبهای قدر در اعمال ماه رمضان، دعای امام حسین در روز عرفه در اعمال ماه ذی الحجة جزو معروفترین و مشهورترین مطالب این بخش از مفاتیح به شمار میروند.
در این باب ابتدا مطالبی درباره آداب سفر و زیارت و نیز اذن دخول حرمها ذکر شده است. نخستین زیارت، زیارت رسول خدا(ص) است که بعد از آن، زیارت حضرت فاطمه(س) و سپس زیارت ائمه بقیع آمده است. علاوه بر زیارت دوازده امام، این بخش شامل زیارت امامزادگان و بعضی از بزرگان و علمای شیعه نیز میشود، زیارتهایی مثل زیارت حضرت حمزه،مسلم بن عقیل، فاطمه بنت اسد، شهدای جنگ احد، سلمان فارسی و غیره. اعمال برخی از مساجد معروف مثل مسجد کوفه، مسجد صعصعه نیز در این بخش گنجانده شده است.
در این بخش هشت مطلب به مفاتیح افزوده شده است که به اعتقاد شیخ عباس قمی نیاز مردم به این دعاها زیاد بوده است. این هشت مطلب عبارتند از:
باقیات الصالحات کتابی از شیخ عباس قمی است که خود آن را در حاشیه مفاتیح نوشته و منتشر کرده است. به گفته شیخ عباس قمی نگارش این بخش در جمعه ۱۹ محرم سال ۱۳۴۵ق به پایان رسیده است در چاپهای مختلف مفاتیح الجنان، این کتاب به همراه مفاتیح عرضه شده است. این کتاب دارای شش باب و بخشی به عنوان ملحقات است که عبارتاند از:
برخی منابع که شیخ عباس قمی در تألیف مفاتیح الجنان از آنها استفاده کرده و در این کتاب نام برده است، به شرح زیر است: