خیریه شعف
متن کامل سوره جمعه از سوره های منتخب قرآن کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی، همراه با ترجمه فارسی.
بِسْمِ ﭐللهِ ﭐلرَّحْمَنِ ﭐلرَّحِيمِ
به نام خدا که رحمتش بىاندازه استو مهربانىاش همیشگى.
یُسَبِّحُ للهِ مَا فِی ﭐلسَّمَاوَاتِ وَمَا فِی ﭐلْأَرْضِ ﭐلْمَلِکِ ﭐلْقُدُّوسِ ﭐلْعَزِیزِ ﭐلْحَکِیمِ ﴿۱﴾
آنچه در آسمانها و در زمین است، خدا را [به پاک بودن از هر عیب و نقصى] مىستایند، خدایى که فرمانرواى هستى و بىنهایت پاکیزه و تواناى شکستناپذیر و حکیم است. «۱»
هُوَ ﭐلَّذِی بَعَثَ فِی ﭐلْأُمِّیِّینَ رَسُولاًَ مِّنْهُمْ یَتْلُواْ عَلَیْهِمْ ءَایَاتِهِ وَیُزَکِّیهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ ﭐلْکِتَابَ وَﭐلْحِکْمَةَ وَإِن کَانُواْ مِن قَبْلُ لَفِی ضَلَالٍ مُّبِینٍ ﴿۲﴾
اوست که در میان مردم بىسواد، پیامبرى از خودشان برانگیخت تا آیات او را بر آنان بخواند و آنان را [از آلودگىهاى فکرى و روحى] پاکشان کند و به آنان کتاب و حکمت بیاموزد، آنان قطعاً پیش از این در گمراهى آشکارى بودند. «۲»
وَءَاخَرِینَ مِنْهُمْ لَمَّا یَلْحَقُواْ بِهِمْ وَهُوَ ﭐلْعَزِیزُ ﭐلْحَکِیمُ ﴿۳﴾
و [نیز پیامبر را] بر مردمى دیگر [از عرب و غیر عرب] که هنوز به آنان نپیوستهاند [برانگیخت]. و او تواناى شکستناپذیر و حکیم است. «۳»
ذَ ٰلِکَ فَضْلُ ﭐللهِ یُؤْتِیهِ مَن یَشَاءُ وَﭐللهُ ذُو ﭐلْفَضْلِ ﭐلْعَظِیمِ ﴿۴﴾
این [برانگیختن به پیامبرى و مسؤولیت عظیم تعلیم و تربیت،] فضل خداست که آن را به هر کس بخواهد عطا مىکند، و خدا صاحب فضل بزرگ است. «۴»
مَثَلُ ﭐلَّذِینَ حُمِّلُواْ ﭐلتَّوْرَاةَ ثُمَّ لَمْ یَحْمِلُوهَا کَمَثَلِ ﭐلْحِمَارِ یَحْمِلُ أَسْفَاراً بِئْسَ مَثَلُ ﭐلْقَوْمِ ﭐلَّذِینَ کَذَّبُواْ بِئَایَاتِ ﭐللهِ وَﭐللهُ لَا یَهْدِی ﭐلْقَوْمَ ﭐلظَّالِمِینَ ﴿۵﴾
وصف کسانى که عمل کردن به تورات به آنان تکلیف شده است، آنگاه به آن عمل نکردند، مانند درازگوشى است که کتابهایى را [که هیچ آگاهى به محتویات آنها ندارد] حمل مىکند. چه بد است سرگذشت مردمى که آیات خدا را تکذیب کردند. و خدا مردم ستمکار را هدایت نمىکند. «۵»
قُلْ یَا أَیُّهَا ﭐلَّذِینَ هَادُواْ إِن زَعَمْتُمْ أَنَّکُمْ أَوْلِیَاءُ للهِ مِن دُونِ ﭐلنَّاسِ فَتَمَنَّوُاْ ﭐلْمَوْتَ إِن کُنتُمْ صَادِقِینَ ﴿۶﴾
بگو: اى یهودیان! اگر گمان مىکنید که فقط شما دوستان خدایید نه مردم دیگر، چنانچه راستگوئید آرزوى مرگ کنید [چون دوستان خدا براى رسیدن به لقاء او مشتاق مرگ هستند.] «۶»
وَلَا یَتَمَنَّوْنَهُ أَبَداً بِمَا قَدَّمَتْ أَیْدِیهِمْ وَﭐللهُ عَلِیمٌ بِـﭑلظَّالِمِینَ ﴿۷﴾
ولى آنان به سبب گناهانى که مرتکب شدهاند هرگز آروزى مرگ نمىکنند، و خدا به ستمکاران داناست. «۷»
قُلْ إِنَّ ﭐلْمَوْتَ ﭐلَّذِی تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلَاقِیکُمْ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَىٰ عَالِمِ ﭐلْغَیْبِ وَﭐلشَّهَادَةِ فَیُنَبِّئُکُم بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿۸﴾
بگو: بىتردید مرگى را که از آن مىگریزید با شما دیدار خواهد کرد، سپس شما را به سوى داناى نهان و آشکار بازمىگردانند، و به اعمالى که همواره انجام مىدادید، آگاه خواهد کرد. «۸»
یَا أَیُّهَا ﭐلَّذِینَ ءَامَنُواْ إِذَا نُودِیَ لِلصَّلوٰةِ مِن یَوْمِ ﭐلْجُمُعَةِ فَـﭑسْعَوْاْ إِلَىٰ ذِکْرِ ﭐللهِ وَذَرُواْ ﭐلْبَیْعَ ذَ ٰلِکُمْ خَیْرٌ لَّکُمْ إِن کُنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿۹﴾
اى مؤمنان! چون براى نماز روز جمعه ندا دهند، به سوى ذکر خدا بشتابید، و خرید و فروش را رها کنید. که این [اقامه نماز جمعه و ترک خرید و فروش] براى شما بهتر است اگر [به پاداشش] معرفت داشتید. «۹»
فَإِذَا قُضِیَتِ ﭐلصَّلَوٰةُ فَـﭑنتَشِرُواْ فِی ﭐلْأَرْضِ وَﭐبْتَغُواْ مِن فَضْلِ ﭐللهِ وَﭐذْکُرُواْ ﭐللهَ کَثِیراً لَّعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ ﴿۱۰﴾
چون نماز پایان گیرد، در زمین پراکنده شوید و از فضل [و رزق] خدا جویا شوید و خدا را بسیار یاد کنید تا بر موانع و مشکلات دنیا و آخرت پیروز شوید. «۱۰»
وَإِذَا رَأَوْاْ تِجَارَةً أَوْ لَهْواً ﭐنفَضُّواْ إِلَیْهَا وَتَرَکُوکَ قَائِماً قُلْ مَا عِندَ ﭐللهِ خَیْرٌ مِّنَ ﭐللَّهْوِ وَمِنَ ﭐلتِّجَارَةِ وَﭐللهُ خَیْرُ ﭐلرَّازِقِینَ ﴿۱۱﴾
و [برخى از مردم] چون تجارت یا مایه سرگرمى ببینند [از صف یک پارچه نماز] به سوى آن پراکنده شوند و تو را در حالى که [بر خطبه نماز] ایستادهاى، رها کنند. بگو: پاداش و ثوابى که نزد خداست از سرگرمى و تجارت بهتر است، و خدا بهترین روزى دهندگان است. «۱۱»
در باب صدقه امام باقر (ع) می فرمایند :
صدقه 70 بلا از بلاهای دنیا را به همراه مرگ بد را از انسان دفع می کند و صدقه دهنده هر گز با مرگ بد نمی میرد علاوه بر اجر اخروی که برای او ذخیره می شود .
تالیف شیخ عباس قمی که بین سال های 1294 – 1359 هجری قمری که برابر با 1255 – 1318 هجری شمسی می زیست و در حرم امام علی(ع) در نجف مدفون گشت. کتاب مفاتیح الجنان مجموعه ای است از دعاها ، مناجات و زیارات و اعمال مخصوص ماه های سال می باشد که برگرفته از احادیث و یا روایاتی که از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار بیان شده است که به زبان عربی نوشته شده است و شیخ در ابتدای بعضی از دعاها و یا زیارات و اعمال توضیحاتی به فارسی درج کرده است .قسمت اعظمی از کتاب مفاتیح الجنان در حقیقت اقتباس شده از کتاب های (زادالمعال علامه مجلسی ، اقبال سید بن طاووی و مصباح کفعمی می باشد )
دیری نگذشت که در تمام ایران نسخه هایی از این کتاب در مساجد ، زیارتگاه ها پخش شد و مسلمانان جهت خواندن دعاها و زیارات در اماکن مقدس از آن استفاده نمودند این کتاب را خوشنویسان بزرگی چون طاهر خوشنویس،مصباحزاده، میرزا احمد زنجانی، محمدرضا افشاری و دیگران با خط نسخ و نستعلیق نوشتهاند.
توضیحاتی که شیخ عباس قمی ابتدای هر دعا یا زیارت یا اعمال آورده، به زبان فارسی است. اما متن دعاها و زیارتها که به عربی است توسط برخی از مترجمان به فارسی ترجمه شدهاند. معروفترین و رایجترین ترجمه فارسی مفاتیح، ترجمه مهدی الهی قمشهای است.
مفاتیح به زبانهای دیگر از جمله انگلیسی (دست کم چهار ترجمه)، فرانسوی، ترکی، اردو و اسپانیایی نیز ترجمه شده است
کتاب مفاتیح الجنان از آن جهت که شامل بسیاری از ادعیه و زیارات و اعمال مورد نیاز مردم در زندگی روزمره مردم بوده است و متنون درج شده آن از لحاظ سندی و روایی معتبر می باشد بسیار مورد توجه مخصوصا مردم ایران قرار گرفته است و تا به حدی که در اکثر اماکن مذهبی و حتی خانه ها در کنار کتاب قرآن کریم قرار گرفته است .
آورده اند که شیخ عباس قمی مفاتیح را بهانگیزه اصلاح کتاب مِفتاح الجنان( نوشته است که در آن زمان رایج و دعاهای بدون سندی در آن بوده است ) و کسانی از او خواسته بودند که دعاهای سنددار کتاب را جدا نموده به همراه سایر دعاهای معتبر بنویسد که ماحصل کار منجر به تالیف کتاب مفاتیح الجنان گشت .
قابل توجه است که از ابتدای انقلاب اسلامی تا کنون چیزی حدود 45 سال گذشته بیش از 28 میلیون نسخه از کتاب مفاتیح الجنان چاپ شده است و این عدد به غیر منتخب مفاتیح و یا کتب دیگری که اقتباس از مفاتیح الجنان است می باشد که خود بر اهمیت این کتاب و مورد استفاده قرار گرفتن آن توسط مردم ایران دارد .
مفاتیح الجنان یک بخش اصلی دارد که در سه باب شکل یافته است.
شیخ عباس قمی دعاها را به همراه سند نیاورده است، بلکه فقط بیان کرده دعا را از کدام منبع نقل میکند.
معمولاً در ابتدای مفاتیح الجنان، چند سوره بلند و کوچک قرآن چاپ میشو که در اصل کتاب نیامده است
شامل تعقیبات نمازها، اعمال شب و روز و ایام هفته، نمازهای معروف مثل نماز حضرت رسول(ص)، نماز امیرالمؤمنین(ع)، نماز حضرت فاطمه(س)،نماز جعفر طیار، زیارت ائمه در روزهای هفته، برخی از دعاها و مناجاتها
این باب برای بیان اعمال مستحبی در طول سال قمری تنظیم شده است. مطالب این قسمت از ماه رجب شروع شده و با اعمال ماه جمادی الثانی و سپس اعمال نوروز و ماههای رومی تمام میشود. مناجات شعبانیه، در اعمال ماه شعبان، دعای ابوحمزه ثمالی، دعای افتتاح و دعای سحر معروف، اعمال شبهای قدر در اعمال ماه رمضان، دعای امام حسین در روز عرفه در اعمال ماه ذی الحجة جزو معروفترین و مشهورترین مطالب این بخش از مفاتیح به شمار میروند.
در این باب ابتدا مطالبی درباره آداب سفر و زیارت و نیز اذن دخول حرمها ذکر شده است. نخستین زیارت، زیارت رسول خدا(ص) است که بعد از آن، زیارت حضرت فاطمه(س) و سپس زیارت ائمه بقیع آمده است. علاوه بر زیارت دوازده امام، این بخش شامل زیارت امامزادگان و بعضی از بزرگان و علمای شیعه نیز میشود، زیارتهایی مثل زیارت حضرت حمزه،مسلم بن عقیل، فاطمه بنت اسد، شهدای جنگ احد، سلمان فارسی و غیره. اعمال برخی از مساجد معروف مثل مسجد کوفه، مسجد صعصعه نیز در این بخش گنجانده شده است.
در این بخش هشت مطلب به مفاتیح افزوده شده است که به اعتقاد شیخ عباس قمی نیاز مردم به این دعاها زیاد بوده است. این هشت مطلب عبارتند از:
باقیات الصالحات کتابی از شیخ عباس قمی است که خود آن را در حاشیه مفاتیح نوشته و منتشر کرده است. به گفته شیخ عباس قمی نگارش این بخش در جمعه ۱۹ محرم سال ۱۳۴۵ق به پایان رسیده است در چاپهای مختلف مفاتیح الجنان، این کتاب به همراه مفاتیح عرضه شده است. این کتاب دارای شش باب و بخشی به عنوان ملحقات است که عبارتاند از:
برخی منابع که شیخ عباس قمی در تألیف مفاتیح الجنان از آنها استفاده کرده و در این کتاب نام برده است، به شرح زیر است: